Termistör Nedir? Sıcaklığa Duyarlı Dirençler (NTC ve PTC)
Termistörler, sıcaklık değişimiyle direnç değerleri değişen özel yarı iletken bileşenlerdir. Elektronik devrelerde hem bir sensör hem de bir koruma elemanı olarak görev yaparlar. Temelde iki ana gruba ayrılırlar:1. NTC (Negative Temperature Coefficient)
Sıcaklık arttıkça direnci azalan termistörlerdir.- Kullanım Alanı: Genellikle sıcaklık ölçümünde (dijital termometreler) ve cihazların ilk açılışındaki ani akımı (inrush current) sınırlamak için besleme girişlerinde kullanılır.
- Arıza Belirtisi: Besleme devresindeki bir NTC bozulursa, cihaz hiç elektrik almayabilir veya sigorta attırabilir.
2. PTC (Positive Temperature Coefficient)
Sıcaklık arttıkça direnci artan termistörlerdir.- Kullanım Alanı: Aşırı akım koruması (sigorta gibi davranır) ve motor kalkış devrelerinde kullanılır. Isındıkça direnci yükseldiği için akımı keser ve devreyi korur.
- Eski Tip Cihazlarda: Renkli CRT televizyonların "Degauss" (mıknatıslanma giderme) devrelerinin vazgeçilmez parçasıydı.
Pratik Test ve Sağlamlık Kontrolü
Bir termistörün sağlam olup olmadığını ölçü aleti (multimetre) ile çok kolay anlayabilirsiniz:- Ölçü aletini Ohm (Ω) kademesine getirin.
- Probları termistörün uçlarına değdirin (Oda sıcaklığında üzerindeki değerde bir direnç görmelisiniz).
- Havya veya çakmakla termistörü hafifçe ısıtın.
- NTC ise: Direncin hızla düştüğünü, PTC ise: Direncin hızla yükseldiğini görmeniz gerekir. Eğer değer hiç değişmiyorsa veya "OL" (açık devre) gösteriyorsa parça arızalıdır.
Tamirciler İçin Altın Notlar:
- Besleme devrelerinde yanan NTC'lerin yerine asla düz tel (köprü) atmayın! Bu, cihazın ilk açılışta yüksek akım çekerek diyot köprüsünü veya sigortayı patlatmasına neden olur.
- Özellikle Pioneer gibi klasik amfilerde, çıkış transistörlerinin soğutucusuna yapışık küçük termistörler bulunur. Bunlar amfinin ısındığında "Thermal Shutdown" (Isıl Kapanma) yapmasını sağlar. Bunların temassızlığı amfinin yanmasına yol açabilir.
Son düzenleme:
