Kurşun-Asit Aküler İçin Otomatik Şarj Sistemi (Mantıksal Entegre Kontrollü)
Bu konu altında paylaştığımız şemada, 12V kurşun-asit otomobil ve jel akülerini güvenli, aşırı şarj riski olmadan ve tam otomatik olarak şarj edebilmeniz için tasarlanmış profesyonel bir kontrol kartıdır.Sıradan şarj devrelerinin aksine bu sistem, akünün voltajını sürekli izleyen analog karşılaştırıcılar ve durum hafızasını tutan mantıksal bir flip-flop entegresi (4013 veya 7474) üzerine kurulmuştur. Akü bağlandığı an voltajı kontrol edilir, şarj işlemi otomatik başlar ve akü tam doluluğa ulaştığı an şarj akımı tristör (SCR) üzerinden tamamen kesilir.
Şemadaki Kritik Kiril Terimleri ve Türkçe Karşılıkları
- ПЛАТКА ЗА ЗАРЯДНА АВТОМАТИКА ЗА ОЛОВЕН АКУМУЛАТОР 12V: 12V Kurşun-Asit Akü İçin Otomatik Şarj Kartı.
- Umin 12V*: Alt sınır voltaj ayarı. Akü voltajı 12V'un altına düştüğünde sistemin şarjı otomatik olarak başlatacağı eşik değeridir (Trimpot ile ayarlanır).
- Umax 13,8V*: Üst sınır (Tam dolum) voltaj ayarı. Akü voltajı tam doyuma ulaştığında (tipik olarak 13.8V - 14.4V arası ayarlanabilir) şarjın kesileceği sınır değerdir.
- ЗАЩИТА Umax 15V* !: 15V Aşırı Voltaj Koruması! Akü hatasından veya devredeki bir aksaklıktan dolayı voltaj 15V'u geçerse koruma katı devreye girerek şarjı tamamen durdurur.
- РЪЧНО: Manuel çalıştırma / Başlatma butonu.
- G (Green) & R (Red) LED'ler: Şarj durum göstergeleri (Şarj oluyor / Şarj tamamlandı).
Sistemde Kullanılan Temel Komponentler
1. Varyasyon: CMOS 4013 Kontrollü Devre (Üst Şema)
- IC1: 4013 Dual D-Type Flip-Flop Entegresi (Mantıksal kontrolü sağlar).
- Regülatör: 7809 (Entegrenin kararlı çalışması için besleme voltajını 9V'a sabitler).
2. Varyasyon: TTL 7474 Kontrollü Devre (Alt Şema)
- IC1: 7474 Dual D-Type Flip-Flop Entegresi (Alternatif mantıksal kontrolör).
- Regülatör: 7805 (TTL serisi 7474 entegresi için besleme voltajını 5V'a sabitler).
Güç ve Kontrol Elemanları (Her İki Devre İçin Ortak)
- Tristör (SCR) / Güç Elemanı: Ana şarj akımını anahtarlamak için yüksek akımlı bir Tristör kullanılır. Tetikleme pini Rt* direnci üzerinden beslenir.
- Transistörler: NPN tipi (Şemada yüksek güçlü alternatifler için 2N5685 80V/50A, PNP için 2N5684 80V/50A belirtilmiş olsa da kontrol katlarında standart NPN sürücüler kullanılmıştır).
- Zener Diyotlar: 6V1 (6.1V veya 6.2V) zener diyotlar voltaj karşılaştırma katlarında referans olarak kullanılır.
Devrenin Çalışma Mantığı ve Kalibrasyon
- Akıllı Algılama: Boş bir aküyü (AK) terminallere bağladığınızda, akünün voltajı Umin (12V) değerinin altındaysa karşılaştırıcı transistör flip-flop entegresini tetikler. Entegre çıkış vererek tristörün kapısını (gate) açar ve trafo/köprü diyot üzerinden gelen akım aküyü şarj etmeye başlar.
- Otomatik Kapatma: Akü şarj oldukça voltajı yükselir. Voltaj Umax (13.8V) sınırına ulaştığında ikinci zener hattı aktif olur, flip-flop konum değiştirir ve tristörün tetiklemesi kesilerek şarj işlemi güvenli bir şekilde bitirilir.
- Güvenlik Çiti: Eğer aküde kısa devre veya hücre arızası varsa ve voltaj kontrolsüz şekilde yükselirse, ЗАЩИТА (15V) hattı sistemi acilen kapatarak akünün şişmesini veya patlamasını engeller.
Son düzenleme:
