Güncel olmayan bir tarayıcı kullanıyorsunuz. Bunu veya diğer web sitelerini doğru şekilde görüntülemeyebilir. Yeni sürüme geçmeli veya bir alternatif kullanmalısınız. tarayıcı.
Forumumuzda paylaştığımız kurşun-asit şarj cihazı serimizin bu 2. projesinde; otomobil, motosiklet ve kesintisiz güç kaynaklarında (UPS) yaygın olarak kullanılan 12V Kurşun-Asit (Lead-Acid) ve Jel aküleri güvenli, kararlı ve tam otomatik olarak şarj edebilen gelişmiş bir mimariyi inceliyoruz.
Bu proje, aküyü sadece düz bir voltajla doldurmak yerine; kurşun-asit kimyasına en uygun olan Sabit Akım (Constant Current) ve Sabit Voltas (Constant Voltage) aşamalarını otomatik olarak yönetir. Akü dolmaya yaklaştıkça çekilen akım kademeli olarak düşer ve tam dolum sağlandığında sistem "Şamandıra (Float) / Dengeleme" moduna geçerek akünün ısınmasını, gaz salınımı yapmasını veya plakalarının sülfatlaşmasını tamamen engeller.
Projenin Öne Çıkan Teknik Özellikleri
Akıllı Dolum Algoritması: Akü ilk bağlandığında boş ise maksimum ve güvenli bir sabit akımla şarj başlar. Akü hüreleri doyuma ulaştıkça akım otomatik olarak kısılır.
Ters Kutuplama ve Kısa Devre Koruması: Akü kutup başlarının ters bağlanması veya çıkış çıkışlarının birbirine değmesi durumunda devredeki kontrol katı (tristör/transistör kilidi) akımı anında keserek hem cihazı hem de aküyü korur.
Otomatik Şarj Kesme (Tam Doyum): Akü voltajı 13.8V - 14.4V sınırına ulaştığında kontrol döngüsü şarj akımını keser veya minimum sızıntı akımı seviyesine çeker.
Görsel Durum Bildirimi: Devre üzerinde yer alan indikatör LED'leri sayesinde "Şarj Oluyor" ve "Şarj Tamamlandı / Standby" durumları anlık olarak izlenebilir.
Proje Malzeme Listesi (BOM List)
1. Güç ve Doğrultma Katı
Malzeme Adı / Kodu
Teknik Özelliği / Değeri
Açıklama
Transformatör (Trafo)
220V AC Giriş / 15V - 18V AC Çıkış
Akü kapasitesine göre en az 3A - 5A güç sunmalıdır.
Köprü Diyot
KBPC3510 (35A / 1000V) veya Muadili
Güçlü metal kasa tip. Kesinlikle soğutucu blok monte edilmelidir.
Filtre Kondansatörü
2200µF - 4700µF / 35V veya 50V
Elektrolitik tip doğrultma düzleştirici kondansatör.
2. Kontrol ve Regülasyon Hattı
Malzeme Adı / Kodu
Teknik Özelliği / Değeri
Açıklama
Tristör (SCR)
BT151, BT152 veya T122 Serisi
Yüksek akımlı ana güç elemanı. Şarj akımını hassas tetikler ve anahtarlar.
Gerilim Regülatörü
LM317 (Ayarlanabilir) veya LM7812 (Sabit)
Kontrol katının kararlı beslenmesi ve referansı içindir.
Karşılaştırıcı Transistörler
BC547 (NPN) ve BC557 (PNP)
Voltaj eşik kontrolünü sağlayan genel amaçlı sürücüler.
Zener Diyotlar
5.6V veya 6.2V (1W)
Eşik gerilim referans doğruluğunu sağlamak için kullanılır.
3. Pasif Bileşenler ve Göstergeler
Malzeme Adı / Kodu
Teknik Özelliği / Değeri
Açıklama
Taş Direnç
0.1Ω - 0.47Ω (5W - 10W)
Şarj akım sınırlama direnci.
Sabit Dirençler
100 Ohm, 1kΩ, 4.7kΩ, 10kΩ
1/4W Gücünde Karbon veya Metal Film dirençler.
Ayarlı Direnç (Trimpot)
10kΩ veya 20kΩ Çok Turlu
Bourns tipi pot. Tam dolum kesme voltajını (13.8V) çok hassas ayarlamak içindir.
LED'ler
1x Kırmızı LED + 1x Yeşil LED
Kırmızı: Şarj Devrede / Yeşil: Akü Dolu - Hazır durum göstergeleri.
Sigortalar
1A (Giriş) / 5A - 10A (Çıkış)
Giriş hattı için standart cam sigorta, akü çıkış hattı için bıçak sigorta ve yuvası.
Kurulum ve Hassas Kalibrasyon Notları
Soğutucu Önemi: Şarj işlemi sırasında köprü diyot ve ana kontrol tristörü (veya güç transistörü) üzerinde ciddi bir ısı açığa çıkacaktır. Bu elemanların mutlaka geniş yüzeyli bir alüminyum soğutucuya, aralarına termal macun sürülerek monte edilmesi gerekir.
Kesme Voltajı Ayarı: Devreye akü bağlamadan önce, çıkış terminallerine harici bir ayarlı güç kaynağından $13.8\text{V}$ gerilim uygulayın. Devre üzerindeki çok turlu trimpotu yavaşça çevirerek Yeşil (Şarj Bitti) LED'inin tam bu sınırda yandığı anı yakalayın. Bu ayar, akünüzün aşırı kaynamasını önleyecek en kritik adımdır.
