IP Koruma Sınıfı Nedir? – IP20, IP44, IP54, IP65, IP66 ve IP67 Açıklaması

[guclusat]

IP koruma sınıfları Avrupa Elektro-Teknik Standartlar Komitesi ( CENELEC ) tarafından muhafazalı elektrik ürünlerinin çevresel şartlara olan dayanıklılığını standartlaştırmak amacıyla geliştirilmiştir.
IP koruma sınıfı genelde 2 bazen ise 3 rakamdan oluşabilmektedir.
İlk rakam katı cisimlere ve malzemelere karşı olan dayanıklılığı
İkinci rakam sıvılara karşı olan dayanıklılığı ( su )
Üçüncü rakam ise mekanik etkilere karşı olan dayanıklılık derecesini belirtir.
IP Koruma sınıflarını bir örnek ile incelemek gerekirse ;
IP 54 koruma sınıfına ait bir elektriksel malzemenin koruma derecesi :
- 5 rakamı katı cisimlere karşı olan korumayı
- 4 rakamı ise sıvılara karşı olan konuma sınıfını belirtir.
Birinci Rakam – Katı Cisimlere Karşı Olan Koruma Derecesi
0 : Herhangi bir koruma yok.
1 : 50mm’ den büyük çapa sahip katı cisimlere karşı korumalı (Örnek : Elle yanlışlıkla dokunmak)
2 : 12mm’ den büyük çapa sahip katı cisimlere karşı korumalı (Örnek: Parmaklar)
3 : 2.5mm’ den büyük çapa sahip katı cisimlere karşı korumalı (Örnek: Bir el aleti, tel, kablo vb. )
4 : 1mm’ den büyük çapa sahip katı cisimlere karşı korumalı (Örnek : El aleti, ince tel, kablo )
5 : Toza karşı sınırlı koruma ( Üzerinde aşındırıcı toz birikimi olmamalı )
6 : Toza karşı tam korumalı
İkinci Rakam : Sıvılara Karşı Olan Koruma
0 : Herhangi bir koruma yok
1 : Dikey olarak damlayan suya karşı koruma ( Örnek : Buğulanma )
2 : 15 derece dikey açıyla püskürtülen suya karşı koruma
3 : 60 derece kadar olan dikey açıyla püskürtülen suya karşı koruma
4 : Her yönden ve açıdan püskürtülen suya karşı koruma ( sınırlı koruma )
5 : Her yönden ve açıdan düşük basınçlı su jetine karşı koruma ( sınırlı koruma )
6 : Basınçlı su jetine karşı koruma
7 : 15 cm ile 1 m arasındaki suya daldırıp çıkarmaya karşı koruma
8 : Su altında uzun süre kalmaya karşı koruma
Üçüncü Rakam : Mekanik Etkilere Karşı Koruma
0 : Herhangi bir koruma yok
1 : 0.225 jullük bir mekanik etkiye karşı koruma ( 150 gramlık bir cismin 15 santimetreden düşmesine eşdeğerdir. )
2 : 0.375 jullük bir mekanik etkiye karşı koruma ( 250 gramlık bir cismin 15 santimetreden düşmesine eşdeğerdir. )
3 : 0.5 jullük bir mekanik etkiye karşı koruma ( 250 gramlık bir cismin 20 santimetreden düşmesine eşdeğerdir. )
4 : 2 jullük bir mekanik etkiye karşı koruma ( 500 gramlık bir cismin 40 santimetreden düşmesine eşdeğerdir. )
5 : 6 jullük bir mekanik etkiye karşı koruma ( 1500 gramlık bir cismin 40 santimetreden düşmesine eşdeğerdir. )
6 : 20 jullük bir mekanik etkiye karşı koruma ( 5000 gramlık bir cismin 40 santimetreden düşmesine eşdeğerdir. )

 

[guclusat]

IP Koruma Sınıfı Nedir?​

Elektrik ve elektronik cihazların toz, katı cisim ve suya karşı dayanıklılığını belirtmek için IP (Ingress Protection) koruma sınıfı kullanılır.

IP kodu özellikle:

• Elektrik panolarında
• LED aydınlatmalarda
• Dış ortam cihazlarında
• Elektrik motorlarında
• Sensörlerde
• Priz ve anahtarlarda
• Kamera sistemlerinde
• Endüstriyel cihazlarda
• Elektronik cihaz kasalarında karşımıza çıkar.

Örneğin IP65 ifadesindeki:

6 → Toza karşı koruma

5 → Su jetlerine karşı koruma anlamına gelir.

IP Kodunun Yapısı​

Genel olarak IP kodu şu şekilde gösterilir:

IP XY

Burada:

X = Katı cisim ve tozlara karşı koruma

Y = Suya karşı koruma

Örneğin:

IP54

→ 5: Toza karşı sınırlı koruma
→ 4: Her yönden gelen su sıçramalarına karşı koruma

Birinci Rakam – Katı Cisim ve Toz Koruması​

Rakam	Koruma seviyesi
0	Koruma yok
1	50 mm ve üzerindeki katı cisimlere karşı koruma
2	12,5 mm ve üzerindeki katı cisimlere karşı koruma
3	2,5 mm ve üzerindeki katı cisimlere karşı koruma
4	1 mm ve üzerindeki katı cisimlere karşı koruma
5	Toza karşı sınırlı giriş koruması
6	Toz geçirmez

IP6X, katı parçacıklar/toz açısından en yüksek koruma seviyesini ifade eder.

İkinci Rakam – Su Koruması​

Rakam	Koruma seviyesi
0	Suya karşı koruma yok
1	Dikey olarak damlayan suya karşı koruma
2	Cihaz 15°'ye kadar eğikken dikey damlayan suya karşı koruma
3	Su püskürmesine karşı koruma
4	Her yönden su sıçramasına karşı koruma
5	Su jetlerine karşı koruma
6	Güçlü su jetlerine karşı koruma
7	Geçici olarak suya daldırılmaya karşı koruma
8	Üreticinin belirttiği koşullarda sürekli suya daldırılmaya karşı koruma
9	Yüksek basınçlı ve yüksek sıcaklıklı su jetlerine karşı koruma

Önemli: IPX7 veya IPX8 gibi yüksek daldırma korumasına sahip bir cihazın diğer su etkilerine karşı her durumda aynı seviyede korunduğu varsayılmamalıdır. Ürünün üretici spesifikasyonuna bakılmalıdır.

Yaygın IP Koruma Sınıfları​

IP sınıfı	Genel anlamı	Örnek kullanım
IP20	Parmak/katı cisimlere karşı temel koruma, su koruması yok	İç ortam elektronik cihazları
IP44	1 mm ve üzeri cisimlere karşı koruma, su sıçramalarına karşı koruma	İç/dış ortam elektrik ekipmanları
IP54	Toza karşı sınırlı koruma, su sıçramalarına karşı koruma	Endüstriyel cihazlar
IP55	Toza karşı sınırlı koruma, su jetlerine karşı koruma	Dış ortam ekipmanları
IP65	Toz geçirmez, su jetlerine karşı koruma	LED armatür, kamera vb.
IP66	Toz geçirmez, güçlü su jetlerine karşı koruma	Dış ortam ve endüstriyel cihazlar
IP67	Toz geçirmez, geçici suya daldırmaya karşı koruma	Sensör, taşınabilir elektronik
IP68	Toz geçirmez, sürekli daldırma koşulları üreticiye bağlı	Su altında kullanılabilen cihazlar

IP65 ile IP67 Arasındaki Fark​

Bu iki sınıf sıklıkla karıştırılır.

IP65​

6: Toz geçirmez
5: Su jetlerine karşı koruma

IP67​

6: Toz geçirmez
7: Geçici olarak suya daldırmaya karşı koruma

Dolayısıyla IP67 her durumda IP65'in yerine geçer şeklinde düşünmek doğru değildir. Cihazın hangi su testlerine göre tasarlandığına bakılmalıdır.

IP54 Ne Demektir?​

Örneğin bir cihazın üzerinde:

IP54 yazıyorsa:

5 → Toza karşı sınırlı giriş koruması

4 → Her yönden gelen su sıçramalarına karşı koruma vardır.

Bu, cihazın tamamen toz geçirmez veya su geçirmez olduğu anlamına gelmez.

IP68 Ne Demektir?​

IP68:

6 → Toz geçirmez

8 → Üreticinin belirttiği koşullarda sürekli suya daldırmaya karşı koruma anlamına gelir.

Buradaki önemli nokta IP68 için daldırma derinliği ve süresinin her cihazda aynı olmamasıdır.

Bu bilgiler ürünün teknik dokümanında belirtilmelidir.

IPX ve IP Harfleri​

Bazı ürünlerde:

IPX4 veya IP5X gibi ifadeler görülebilir.

Buradaki X, ilgili koruma seviyesinin kod içinde belirtilmediğini ifade eder.

Örneğin:

IPX4

→ Katı cisim/toz koruma seviyesi belirtilmemiş
→ Su sıçramalarına karşı koruma seviyesi 4

IP5X

→ Toz/katı cisim koruması seviyesi 5
→ Su koruma seviyesi belirtilmemiş

IP Koruma Sınıfı Ne Anlama Gelmez?​

IP sınıfı yalnızca belirli çevresel etkilere karşı koruma seviyesini ifade eder.

Örneğin:

IP65 = cihaz her koşulda su geçirmez anlamına gelmez.

Ayrıca IP sınıfı:

• Elektrik çarpmasına karşı kişisel güvenlik,
• Mekanik darbe dayanımı,
• UV dayanımı,
• Korozyon dayanımı,
• Isı dayanımı gibi bütün özellikleri tek başına göstermez.

Bu özellikler için cihazın diğer standartları ve üretici teknik bilgileri incelenmelidir.

Elektronik Servisinde IP Koruma​

TV, kamera, LED aydınlatma, güç kaynağı, motor ve dış ortam elektronik cihazlarında IP sınıfı cihazın kullanılabileceği ortamı değerlendirmek açısından önemlidir.

Örneğin dış ortamda kullanılacak bir elektronik kutu seçerken yalnızca:

“IP korumalı”

ifadesine bakmak yerine IP54, IP65, IP66 veya IP67 gibi gerçek sınıfın bilinmesi gerekir.

Özet​

IP koruma sınıfını okumanın en kolay yolu:

İlk rakam → Toz ve katı cisim koruması

İkinci rakam → Su koruması şeklindedir.

Örneğin:

IP20 → İç ortam / temel koruma
IP44 → Su sıçramalarına karşı koruma
IP54 → Toza karşı sınırlı + su sıçramalarına karşı koruma
IP65 → Toz geçirmez + su jetlerine karşı koruma
IP66 → Toz geçirmez + güçlü su jetlerine karşı koruma
IP67 → Toz geçirmez + geçici suya daldırma koruması
IP68 → Toz geçirmez + üretici şartlarına göre sürekli daldırma koruması

şeklinde değerlendirilebilir.