Güç Kaynağı Devrelerinde Röle ile Giriş Voltajı Seçimi

[guclusat]

Bu devre ile çoklu trafo çıkışlarını kontrol ederek transistörlerin ısı kabını engellemek için kullanabilirsiniz.

 

[guclusat]

Değişik bir devre şeması daha bu devrede mantığını daha iyi anlayabilirsiniz.

 

[guclusat]

Yüksek Voltaj ve Elektrik Güvenliği Uyarısı​

Dikkat! Bu devre, AC şebeke gerilimi ve doğrultulmuş yüksek DC gerilimler içerebilir. Elektrik çarpması ve ölümcül yaralanma riski vardır.

Devre üzerinde çalışmadan veya ölçüm yapmadan önce şebeke bağlantısını kesin. Kondansatörlerin gerilimini uygun bir ölçü aletiyle kontrol ederek güvenli seviyeye düştüğünden emin olun. Yalnızca kondansatörleri kısa devre ederek boşaltmaya çalışmayın.

1. KS175A Zener Diyot Özellikleri​

KS175A, Rus üretimi zener (stabilitron) diyot serisinde yer alan bir bileşendir. Aşağıdaki değerler verilen teknik bilgilere dayanmaktadır; gerçek çalışma koşulları için ilgili üretici veri sayfası kontrol edilmelidir.

Özellik	Değer
Nominal zener gerilimi (Ust)	7,5 V
Minimum zener gerilimi	7,1 V
Maksimum zener gerilimi	7,9 V
Stabilizasyon akımı (Ist)	5 mA
Diferansiyel direnç (rst)	16 Ω, 5 mA'de
Çalışma sıcaklığı	-55 °C ile +100 °C / +125 °C
Güç dağılımı	0,15 W (150 mW)

Not: Sıcaklık aralığı ve gerilim toleransları, KS175 serisinin alt modellerine ve üreticiye göre değişebilir.

2. Devredeki Görevi ve Bağlantısı​

Şemada bulunan VD4, VD5 ve VD6 (KS175A) zener diyotları, devrenin ilgili kademelerinde referans gerilimi oluşturmak veya gerilimi sınırlamak amacıyla kullanılır. Seri bağlantıda toplam gerilim düşümü, diyotlardan geçen akıma ve devre koşullarına bağlıdır.

Her bir diyot için yaklaşık 7,5 V değeri nominal referanstır. Bu değer, her çalışma koşulunda kesin olarak elde edileceği anlamına gelmez.

3. Zener Diyotların Yönünü Kontrol Etme​

• Diyotların katot uçlarını, üzerlerindeki işareti ve devre şemasındaki yönü dikkate alarak yerleştirin.
• Ters veya hatalı bağlantı, devrenin doğru çalışmasını engelleyebilir ve bazı durumlarda bileşenlere zarar verebilir.
• Multimetrenin diyot test kademesinde, sağlam bir silikon zener diyot ileri yönde genellikle yaklaşık 0,5–0,8 V gösterebilir. Bu ölçüm tek başına zener gerilimini doğrulamaz.

Önemli: Zener gerilimini ölçmek için diyotun ters polarmada, akımı sınırlandırılmış uygun bir test devresinde çalıştırılması gerekir. Multimetrenin standart diyot kademesi genellikle 7,5 V zener gerilimini test etmek için yeterli değildir.

4. Çıkış ve Referans Gerilimlerini Ölçme​

Devre enerjilendirildiğinde VD4, VD5 ve VD6 uçlarındaki gerilimler, yalnızca devrenin güvenli ölçüm noktalarında ve uygun ölçüm yöntemiyle kontrol edilmelidir.

• Ölçüm cihazının DC gerilim kademesini ve uygun gerilim sınırını seçin.
• Her diyot üzerindeki gerilimi, devredeki bağlantı yönüne ve referans noktasına göre ölçün.
• Yaklaşık 7,5 V değerini beklenen nominal değer olarak değerlendirin; gerçek ölçüm, üzerinden geçen akıma ve devre koşullarına bağlıdır.
• Ölçüm sonucu beklenenden farklıysa besleme gerilimini, seri akım sınırlama elemanlarını ve diyot bağlantılarını kontrol edin.

Yüksek gerilim uyarısı: Şebekeye bağlı devrelerde ölçüm yapmak, uygun eğitim ve ekipman gerektirir. Enerjili devre üzerinde deneyimsiz şekilde ölçüm yapmayın. Güvenli izolasyon ve uygun ölçüm kategorisine sahip cihazlar kullanılmalıdır.

 

[guclusat]

1. Şema Üzerindeki Terimler ve Kısaltmalar​

Terim / Kısaltma	Açıklama
-ЛБП (-LBP)	Laboratuvar güç kaynağının negatif çıkışı / girişi (-LPS)
GND	Şase / ortak referans noktası
-18V	-18 V negatif besleme gerilimi
K1, K2	8 V, 16 V ve 24 V eşiklerine göre anahtarlama yapan röleler
HL1 – FYL-0805URC	Kırmızı LED, ileri gerilim düşümü yaklaşık 1,88 V
HL2 – FYL-0805UGC	Yeşil LED, ileri gerilim düşümü yaklaşık 1,92 V

2. Devrenin Çalışma Prensibi ve Gerilim Eşikleri​

İlk anahtarlama eşiği (örneğin 8 V), R8 direnci üzerinden ayarlanır. İkinci eşik, DA2 entegresinin referans geriliminin DA1'e göre iki kat yüksek olması nedeniyle ilk eşiğin yaklaşık iki katı olacak şekilde belirlenir.

Üçüncü anahtarlama eşiği (örneğin 24 V) ise R6 direnci ile ayarlanır.

R9 direnci zorunlu değildir. İkinci anahtarlama eşiğini tam olarak ilk eşiğin iki katına ayarlamak ve hassas ince ayar yapmak amacıyla kullanılabilir.

3. Referans LED'leri ve Giriş Koruması​

Referans gerilimi oluşturan HL1 ve HL2 LED'lerinin, mümkün olduğunca düşük ileri gerilim düşümüne sahip modellerden seçilmesi önerilir.

Aksi durumda, -LBP giriş gerilimi -45 V seviyesine ulaştığında, DA1 entegresinin giriş gerilimi kendi negatif besleme sınırını aşabilir. Bu durumda entegre girişlerinden negatif besleme hattına yönelik koruma diyotları kullanılması gerekebilir.

Rölelerin 24 V veya 48 V olması ve besleme geriliminin 17–35 V aralığında bulunması durumunda, kaynak açıklamasına göre girişlerde bu tür bir aşırı gerilim sorunu oluşmaz.

4. Örnek Gerilim Değerleri​

-LBP Giriş Gerilimi	DA1, 3. Bacak	DA2, 2. Bacak
-35 V	-10,9 V	Belirtilmemiş
-45 V	-15,2 V	-11 V

12 V besleme kullanıldığında: -LBP giriş gerilimi -45 V seviyesine ulaştığında, DA1 entegresinin 3 numaralı bacağına koruma diyodu eklenmesi gerektiği belirtilmektedir.

5. Önemli Teknik Not​

Yukarıdaki gerilim değerleri kaynak açıklamasında verilen örneklerdir. Devreyi uygulamadan önce DA1 ve DA2 entegrelerinin tam model numaraları, mutlak maksimum giriş gerilimleri ve besleme sınırları kontrol edilmelidir. Koruma diyotlarının bağlantı yönü de devre şemasına göre belirlenmelidir.