Trafoda 27V AC Yazarken Güç Kaynağı Nasıl 30V DC Verir? (Pik Volt ve Doğrultma Gerçeği)

[guclusat]

Merhaba uydudoktoru.com üyeleri ve elektronik dostları,

Atölyemizde veya güç kaynağı (LM317 / LM338 / 0-30V 0-5A vb.) projelerimizde en sık karşılaştığımız ve kafa karıştıran sorulardan biri şudur:

"Trafomun üzerinde 27V AC yazıyor. Doğrultunca en fazla 25V verir sanıyordum, bu devre nasıl oluyor da 30V DC çıkış verebiliyor?"

Bu durum bir ölçüm hatası veya sihir değil; Alternatif Akım (AC) ile Doğru Akım (DC) arasındaki fiziksel ve matematiksel dönüşüm farkından kaynaklanır.

Geleneği bozmadan işin teknik mantığını adım adım inceleyelim:

1. Trafoda Yazan 27V AC Nedir? (RMS Gerilim)​

Trafoların etiketi üzerinde yazan voltaj değeri (örneğin 27V AC), multimetrenin AC kademesinde okuduğumuz RMS (Root Mean Square - Etkin) değerdir. Şebekedeki sinüs dalgasının ortalama iş yapabilen gücünü gösterir.

Ancak AC sinüs dalgası sürekli dalgalanır ve sıfırdan başlayarak bir tepe noktasına (Pik / Peak) ulaşır.

2. Tepe (Pik) Voltaj Hesaplama​

Yani 27V AC çıkış veren bir trafo, aslında her periyotta anlık olarak 38.17 Volt tepe noktasına ulaşmaktadır!

3. Köprü Diyot ve Filtre Kondansatörü Faktörü​

Trafodan çıkan 27V AC gerilimi köprü diyottan geçirip arkasına büyük kapasiteli bir filtre kondansatörü (örneğin 4700µF - 10000µF) bağladığımızda ne olur?

1. Diyot Düşüşü: Gerilim köprü diyottan geçerken yaklaşık 1.2V - 1.4V silisyum düşüşü yaşar (38.17V - 1.4tV = 36.77V).
2. Kondansatör Şarjı: Filtre kondansatörü, AC dalganın en tepe noktasına şarj olur ve voltajı orada tutmaya çalışır.
3. Sonuç: Devrenin girişinde boşta (yüksüz durumda) yaklaşık 36V - 38V DC bir gerilim elde edilir.

4. 0-30V Regüle Devresi Nasıl Çalışır?​

Güç kaynağının içindeki LM338, LM317 veya transistörlü regülatör katı, girişine gelen bu 36V DC gerilimi alır ve sizin potansiyometre ile ayarladığınız 0-30V DC aralığına düşürür.

• Girişte 36V DC gerilim hazırda beklediği için, devrenin çıkıştan 30V DC vermesi son derece doğaldır.
• Önemli Not (Yük Altında Durum): Güç kaynağından yüksek akım (örneğin 5 Ampere yakın) çekildiğinde kondansatör üzerindeki gerilim bir miktar çöker (dalgalanır). Bu nedenle 30V çıkışta tam 5A çekilmek istendiğinde trafodan çekilen akım ve DC voltaj marjı kritik önem taşır.