Bu devre,
Varikap Diyot (VCO) kontrollü ve JFET osilatörlü, yüksek kararlılıkta bir FM Verici (FM Transmitter) şemasıdır. Klasik transistörlü basit vericilere göre frekans kayması (drift) minimum olacak şekilde tasarlanmıştır.
1. Ses Giriş ve Ön Güçlendirici Katı (Audio Pre-Amplifier)
Şemanın en solunda yer alan mikrofon/ses girişiyle başlayan ve
Q2 (BF244/BF245 JFET) ile
Q3 (BC307/BC557 PNP) transistörlerini barındıran bölümdür.
- JFET Giriş Avantajı (Q2): Giriş katında bipolar transistör yerine JFET (Q2) kullanılması, giriş empedansını çok yükseltir. Bu sayede zayıf ses kaynakları veya dinamik mikrofonlar devreyi yüklemeden (sinyal kaybı olmadan) bağlanabilir.
- Doğrudan Kuplajlı Yükseltici: Q2 JFET'inin Drain (D) ucu, doğrudan Q3 PNP transistörünün Beyz (B) ucunu sürer. Bu iki transistör, ses sinyalini varikap diyodu sürmeye yetecek seviyeye kadar güçlü bir şekilde yükseltir.
- R4 Potansiyometresi (Sanal Volüm/Modülasyon Ayarı): Q3'ün emiter hattında bulunan R4 (1K preset), varikap diyoda gidecek olan ses sinyalinin genliğini (genişliğini) ayarlar. Bu pot, devrenin FM modülasyon derinliğini (sapmasını) kontrol eder; yani sesin karşı tarafa ne kadar yüksek veya kısık gideceğini belirler.
2. Voltaj Kontrollü Osilatör (VCO) ve FM Modülasyon Katı
Devrenin merkezinde yer alan, frekansın üretildiği ve sesin taşıyıcı dalgaya bindirildiği kalptir.
- D1 Varikap Diyot (BB119/BB105): Bu diyot, üzerine uygulanan ters gerilime (DC voltaj) bağlı olarak iç kapasitesini değiştiren bir ayarlı kondansatör gibi davranır. Q3 ve R4 üzerinden gelen ses sinyali değiştikçe, D1'in kapasitesi de sesin ritmine göre anlık olarak değişir.
- L2 - C1 ve Varikap Uyumu: D1 diyodu C1 kondansatörü üzerinden L2 bobinine paralel bağlanmıştır. Varikap diyodun kapasitesi değiştikçe, L2 bobiniyle oluşturduğu LC tank devresinin rezonans frekansı da sürekli kayar. İşte bu işlem Frekans Modülasyonunu (FM) oluşturur.
3. Ana RF Osilatör Katı (RF Oscillator)
Şemanın sağ tarafında yer alan
Q1 (2N3819 JFET) transistörlü bölümdür.
- JFET Osilatör Kararlılığı: Osilatörün merkezinde yine bir JFET (Q1) yer alıyor. JFET'ler ısınmaya karşı bipolar transistörlere göre daha kararlıdır. Bu da elinizi antene yaklaştırdığınızda veya pil voltajı hafifçe düştüğünde frekansın sağa sola kaçmasını (frekans kaymasını) büyük oranda engeller.
- C3 ve C4 (Trimmer) Tank Devresi: L1 bobini, C2, C3 ve ayarlı C4 trimmer kondansatörü, osilatörün ana merkez frekansını (örneğin 90 MHz veya 100 MHz gibi boş bir FM kanalını) sabitlemek için kullanılır. Yayının hangi frekanstan yapılacağı C4 trimmerı döndürülerek ayarlanır.
- D2 (1N4148) ve R3/C6 Hattı: Osilatör katının besleme girişinde yer alır. RF sinyallerinin besleme hattına (pile) geri dönmesini engellemek ve osilatörün çalışma noktasını sabitlemek için filtre görevi görürler.
4. Anten Çıkışı (ANT)
Devrede anten bağlantısı doğrudan osilatör tank devresinin (L2/L1 kuplajı) üzerinden alınmıştır. L1 ve L2 bobinleri birbirine yakın sarılarak hava yoluyla (transformatör mantığıyla) RF enerjisini birbirine aktarır. Bu yöntem, anten üzerindeki statik yüklerin veya el kapasitesinin osilatör transistörünü (Q1) doğrudan etkilemesini önleyerek frekans kararlılığına çok büyük katkı sağlar.
Özet Çalışma Mantığı
Girişten giren ses
Q2 ve Q3 ile yükseltilir
R4 üzerinden
D1 Varikap diyoduna gönderilir Varikap, sesin şiddetine göre kapasitesini değiştirerek frekansı modüle eder
Q1 JFET'li osilatör bu modüleli sinyali yüksek frekansta (88-108 MHz VHF) üretir Bobin kuplajı üzerinden
Antene aktarılarak kablosuz elektromanyetik dalga olarak havaya yayılır.
