Sıcaklık Kontrollü Amfi Koruma Devresi
Bu sistem, sıcaklık sensörü olarak bir NTC Termistör ve anahtar görevi gören popüler NE555 zamanlayıcı entegresi üzerine kuruludur.Çalışma Prensibi
- Sensör Katı: Entegrenin 2 numaralı (Trigger) pini, VR (potansiyometre) ve NTC termistörden oluşan bir gerilim bölücüye bağlıdır. NTC termistörlerin direnci sıcaklık arttıkça düşer.
- Tetikleme: Normal sıcaklıkta NTC'nin direnci yüksektir ve pin 2'deki voltaj yüksek kalır. Sıcaklık arttığında NTC direnci düşer, bu da pin 2'deki voltajın düşmesine neden olur.
- Çıkış ve Röle: Pin 2 voltajı düştüğünde NE555'in çıkışı (pin 3) "yüksek" (High) olur. Bu durum T1 transistörünü iletime sokarak röleyi enerjilendirir ve buzzer'ın ötmesini sağlar.
- Güç Kesme: Amplifikatörün beslemesi rölenin NK (Normalde Kapalı - NC) kontakları üzerinden geçer. Röle enerjilendiğinde bu kontaklar açılır ve amfiye giden güç anında kesilir.
- Sıfırlama ve Otomatik Dönüş: Sıcaklık normale döndüğünde NTC direnci tekrar yükselir ve röle enerjisi kesilerek güç amfiye geri verilir. İhtiyaç halinde pin 6 (Threshold) üzerinden IC resetlenebilir.
Bu şema, NE555 zamanlayıcı entegresi üzerine kurulu klasik ve mantıklı bir "pencere karşılaştırıcı" (window comparator) mantığıyla çalışır. Elektronik prensipleri açısından devre çalışır durumdadır, ancak verimli olması için birkaç teknik detayı göz önünde bulundurmalısın:
Çalışma Analizi
- Tetikleme Mantığı: Pin 2 ve Pin 6 birbirine bağlıdır. Bu durum NE555'i bir Schmitt Trigger gibi çalıştırır. NTC ısındığında direnci düşer, Pin 2'deki voltaj azalır. Voltaj, besleme voltajının 1/3'ünün altına düştüğünde çıkış (Pin 3) "High" olur.
- Röle Sürüşü: BC548 transistörü Pin 3'ten gelen akımla tetiklenir ve röleyi çeker. Röle çekince NC (Normalde Kapalı) kontak açılır ve amfi beslemesi kesilir. Bu standart bir koruma yöntemidir.
- Histerezis (Gecikme): Devrenin en büyük avantajı, NE555'in iç yapısı gereği sahip olduğu histerezistir. Yani amfi soğumaya başladığı an hemen "çat-çat" diye açılıp kapanmaz; belli bir soğuma eşiğine gelene kadar bekler.
Dikkat Etmen Gereken Teknik Detaylar
- Röle ve Akım: Şemada 6V'luk bir röle belirtilmiş. Eğer devreyi 12V ile besleyeceksen, röleyi de 12V seçmelisin. Ayrıca amfinin çektiği akım, röle kontaklarının taşıyabileceği kapasiteden (örneğin 10A) fazla olmamalıdır.
- D1 Diyotu (IN4007): Röle bobininin ters EMK (elektromotor kuvvet) oluşturup transistörü yakmasını önlemek için oraya konulmuştur, asla ihmal etme.
- Hassasiyet Ayarı: VR (1M) potu çok yüksek bir değer. Sıcaklık eşiğini hassas ayarlamak biraz zor olabilir; eğer çok hassas bir ayar yapamazsan 100K veya 250K pot denemek daha stabil sonuç verebilir.
- Buzzer: T1 transistörü hem röleyi hem buzzer'ı sürüyor. Buzzer'ın çıkardığı gürültü amfi beslemesine parazit yapabilir, ancak koruma devredeyken amfi zaten kapalı olacağı için bu bir sorun teşkil etmez.
Son düzenleme:
