Devre temelde iki ana bölümden oluşmaktadır: Otomatik Akü Şarj Katı ve LED Sürücü Katı.
1. Devrenin Çalışma Mantığı ve Kat İncelemesi
A. Güç Kaynağı ve Otomatik Şarj Katı (LM317 & BC547)
- Dönüştürücü ve Doğrultucu: 230V AC şebeke gerilimi, trafo ile 9V AC (500mA) seviyesine düşürülür. 4 adet 1N4007 diyottan oluşan köprü doğrultucu ve 1000µF / 25V filtre kondansatörü ile doğrultularak DC gerilim elde edilir.
- Akım ve Gerilim Ayarı: Doğrultulan DC gerilim, LM317 (IC1) ayarlanabilir voltaj regülatörünün 3 numaralı giriş pinine uygulanır. LM317 çıkışındaki 2.2K potansiyometre (VR1) ile akünün şarj gerilimi hassas biçimde ayarlanır. Şarj akımı 1N4007 (D5) ve 16 Ohm (R16) akım sınırlama direnci üzerinden aküye aktarılır.
- Otomatik Şarj Kesme: Akü voltajı tam şarj seviyesi olan 6.8V değerine ulaştığında, hatta bağlı olan Zener diyot iletime geçer. Zener iletime geçince BC547 (T1) NPN transistörü tetiklenir ve LM317'nin kontrol bacağını şaseye (GND) çekerek akünün aşırı şarj olmasını (overcharge) otomatik olarak engeller.
B. Otomatik LED Sürücü Katı (BD140)
- Kontrol Mantığı: Sürücü katında PNP tipi BD140 (T2) transistörü yer alır. Transistörün emülatör (E) bacağı doğrudan 6V akünün pozitif (+) kutbuna bağlıdır.
- Elektrik Var (Şebeke Aktif): Köprü diyot çıkışındaki doğrultulmuş DC gerilim, 1k direnç üzerinden BD140'ın beys (B) ucuna uygulanır. PNP transistörün beys ucu yüksek seviyede (HIGH) kaldığı için BD140 kesime gider ve LED'ler sönük kalır. Bu sırada sistem aküyü şarj etmeye devam eder.
- Elektrik Kesik (Şebeke Pasif): Şebeke elektriği kesildiğinde doğrultucu çıkışındaki gerilim sıfırlanır. BD140'ın beys (B) ucu 0V'a (LOW) düşer ve transistör iletime geçer. Aküden gelen akım kollektör (C) ucu üzerinden LED grubuna aktarılır ve LED'ler otomatik olarak yanar.
2. Devre Elemanları ve Montaj İpuçları
- LED Grubu: Devrede 12 adet 10mm beyaz LED birbirine paralel olarak bağlanmıştır. LED'lerin aşırı akımdan zarar görmemesi için her bir LED'e seri olarak 100 Ohm direnç eklenmiştir.
- Güç Kapasitesi: BD140 sürücü transistörü uygun bir soğutucu (heatsink) bağlandığı takdirde 1.5A akıma kadar destek verir. İsteğe bağlı olarak paralel LED sayısı (toplam çekilen akım 1.5A'i geçmeyecek şekilde) artırılabilir.
- Kutu ve Güvenlik: Devre genel amaçlı bir delikli plakete (pertinaks/FR4) kurulabilir. 230V AC girişi için kutu üzerinde izoleli rekor/delik kullanılmalı, yüksek voltaj hatları yalıtılmalıdır.
Son düzenleme:
