
İnsan kulağı, yapısı gereği düşük ses seviyelerinde (kısık seste) bas ve tiz frekansları algılamakta zorlanır; ses seviyesi yükseldikçe bu frekanslara olan duyarlılık artar (Fletcher-Munson eğrileri).
Geleneksel gürlük (loudness) devreleri sadece tek bir anahtarla açılıp kapanırken, bu Otomatik Gürlük Kontrol devresi ses potansiyometresinin (P1) konumuna göre bas ve tiz kazancını dinamik olarak ayarlar. Ses seviyesi kısıkken bas ve tizleri belirginleştirir, ses açıldıkça ise frekans eğrisini otomatik olarak düzleştirerek dengeli bir duyum sağlar.
Devrenin Öne Çıkan Özellikleri:
- Aktif Op-Amp Desteği: Devrenin kalbinde yer alan JFET girişli TL072, yüksek ses sadakati (Hi-Fi), çok düşük distorsiyon ve ultra düşük gürültü sunar.
- Simetrik Besleme: Devre 15V simetrik DC güç kaynağı ile beslenerek yüksek bir dinamik aralık (headroom) elde eder.
- By-Pass Seçeneği: SW1 (DPDT) anahtarı sayesinde otomatik gürlük filtresini tamamen devre dışı bırakıp (Lineer/Düz) modu aktif edebilirsiniz.
- İnce Kazanç Ayarı: Geri besleme hattındaki R7 trimpotu sayesinde devrenin genel kazancını sisteminize uygun şekilde kalibre edebilirsiniz.
Proje Malzeme Listesi (BOM List)
Şemada tek kanal (Mono) gösterilse de, parça listesi tamamen Stereo (Çift Kanal) bir kurulum yapabilmeniz için optimize edilmiştir.Dirençler (Resistors)
| Malzeme Kodu | Değeri | Güç / Tip | Açıklama |
| P1 | 10K | Lineer Potansiyometre | Stereo için Çiftli (Dual-gang) ana ses potu |
| R1, R6, R8 | 100K | 1/4W Karbon veya Metal Film | Giriş, filtre ve çıkış yük dirençleri |
| R2 | 27K | 1/4W Karbon veya Metal Film | Filtre ağı direnci |
| R3, R5 | 1K | 1/4W Karbon veya Metal Film | Op-amp ve pot koruma dirençleri |
| R4 | 1M | 1/4W Karbon veya Metal Film | Yüksek empedans referans direnci |
| R7 | 20K | 1/2W Cermet Trimpot | Kazanç/Kalibrasyon ayarı için yatay/dikey trimpot |
Kondansatörler (Capacitors)
| Malzeme Kodu | Değeri | Voltaj / Tip | Açıklama |
| C1 | 100nF (0.1µF / 104) | 63V Polyester | Filtre kondansatörü |
| C2 | 47nF (0.047µF / 473) | 63V Polyester | Tiz frekans geçiş kondansatörü |
| C3 | 470nF (0.47µF / 474) | 63V Polyester | Bas frekans geçiş kondansatörü |
| C4 | 15nF (0.015µF / 153) | 63V Polyester | Eğri şekillendirme kondansatörü |
| C5, C9 | 1µF | 63V Elektrolitik veya Polyester | Sinyal kuplaj (Giriş/Çıkış DC bloklama) |
| C6, C8 | 47µF | 63V Elektrolitik | $+\text{15V}$ ve $-\text{15V}$ besleme hatları filtre kondansatörleri |
| C7 | 100pF | 63V Seramik veya Mika | Yüksek frekans osilasyon (parazit) önleyici |
Yarı İletkenler ve Anahtarlar
| Malzeme Kodu | Parça Adı | Açıklama / Tip |
| IC1 | TL072 | Çiftli (Dual) JFET Girişli Hi-Fi Op-Amp Entegresi |
| SW1 | DPDT Anahtar | Stereo için 4 Kutuplu (4 Poles) Loudness ON/OFF anahtarı |
Kurulum ve Çalıştırma Önerileri
Besleme Kalitesi: Şemada (1644346481290.webp) görüldüğü üzere devreye mutlaka temiz, regüleli ve simetrik bir $\pm15\text{V}$ verilmelidir. Besleme hatlarındaki C6 ve C8 kondansatörleri doğrudan entegrenin 8. ve 4. pinlerine mümkün olduğunca yakın lehimlenmelidir. Bu sayede dip gürültüsü sıfıra indirilir.
Stereo Bağlantı: Şemadaki parantez içindeki sayılar (5, 6, 7), TL072 entegresinin ikinci kanalına ait pin numaralarını temsil eder. Stereo baskı devre tasarlarken sağ ve sol kanalları bu pin paylaşımlarına göre ayırmalısınız.