guclusat

Tanınmış Üye
Süper Moderatör
1644346481290.webp
İnsan kulağı, yapısı gereği düşük ses seviyelerinde (kısık seste) bas ve tiz frekansları algılamakta zorlanır; ses seviyesi yükseldikçe bu frekanslara olan duyarlılık artar (Fletcher-Munson eğrileri).
Geleneksel gürlük (loudness) devreleri sadece tek bir anahtarla açılıp kapanırken, bu Otomatik Gürlük Kontrol devresi ses potansiyometresinin (P1) konumuna göre bas ve tiz kazancını dinamik olarak ayarlar. Ses seviyesi kısıkken bas ve tizleri belirginleştirir, ses açıldıkça ise frekans eğrisini otomatik olarak düzleştirerek dengeli bir duyum sağlar.

Devrenin Öne Çıkan Özellikleri:

  • Aktif Op-Amp Desteği: Devrenin kalbinde yer alan JFET girişli TL072, yüksek ses sadakati (Hi-Fi), çok düşük distorsiyon ve ultra düşük gürültü sunar.
  • Simetrik Besleme: Devre 15V simetrik DC güç kaynağı ile beslenerek yüksek bir dinamik aralık (headroom) elde eder.
  • By-Pass Seçeneği: SW1 (DPDT) anahtarı sayesinde otomatik gürlük filtresini tamamen devre dışı bırakıp (Lineer/Düz) modu aktif edebilirsiniz.
  • İnce Kazanç Ayarı: Geri besleme hattındaki R7 trimpotu sayesinde devrenin genel kazancını sisteminize uygun şekilde kalibre edebilirsiniz.

Proje Malzeme Listesi (BOM List)

Şemada tek kanal (Mono) gösterilse de, parça listesi tamamen Stereo (Çift Kanal) bir kurulum yapabilmeniz için optimize edilmiştir.

Dirençler (Resistors)

Malzeme KoduDeğeriGüç / TipAçıklama
P110KLineer PotansiyometreStereo için Çiftli (Dual-gang) ana ses potu
R1, R6, R8100K1/4W Karbon veya Metal FilmGiriş, filtre ve çıkış yük dirençleri
R227K1/4W Karbon veya Metal FilmFiltre ağı direnci
R3, R51K1/4W Karbon veya Metal FilmOp-amp ve pot koruma dirençleri
R41M1/4W Karbon veya Metal FilmYüksek empedans referans direnci
R720K1/2W Cermet TrimpotKazanç/Kalibrasyon ayarı için yatay/dikey trimpot

Kondansatörler (Capacitors)

Malzeme KoduDeğeriVoltaj / TipAçıklama
C1100nF (0.1µF / 104)63V PolyesterFiltre kondansatörü
C247nF (0.047µF / 473)63V PolyesterTiz frekans geçiş kondansatörü
C3470nF (0.47µF / 474)63V PolyesterBas frekans geçiş kondansatörü
C415nF (0.015µF / 153)63V PolyesterEğri şekillendirme kondansatörü
C5, C91µF63V Elektrolitik veya PolyesterSinyal kuplaj (Giriş/Çıkış DC bloklama)
C6, C847µF63V Elektrolitik$+\text{15V}$ ve $-\text{15V}$ besleme hatları filtre kondansatörleri
C7100pF63V Seramik veya MikaYüksek frekans osilasyon (parazit) önleyici

Yarı İletkenler ve Anahtarlar

Malzeme KoduParça AdıAçıklama / Tip
IC1TL072Çiftli (Dual) JFET Girişli Hi-Fi Op-Amp Entegresi
SW1DPDT AnahtarStereo için 4 Kutuplu (4 Poles) Loudness ON/OFF anahtarı

1644346516505.webp

Kurulum ve Çalıştırma Önerileri

Besleme Kalitesi: Şemada (1644346481290.webp) görüldüğü üzere devreye mutlaka temiz, regüleli ve simetrik bir $\pm15\text{V}$ verilmelidir. Besleme hatlarındaki C6 ve C8 kondansatörleri doğrudan entegrenin 8. ve 4. pinlerine mümkün olduğunca yakın lehimlenmelidir. Bu sayede dip gürültüsü sıfıra indirilir.
Stereo Bağlantı: Şemadaki parantez içindeki sayılar (5, 6, 7), TL072 entegresinin ikinci kanalına ait pin numaralarını temsil eder. Stereo baskı devre tasarlarken sağ ve sol kanalları bu pin paylaşımlarına göre ayırmalısınız.
 
Geri
Yukarı