Güncel olmayan bir tarayıcı kullanıyorsunuz. Bunu veya diğer web sitelerini doğru şekilde görüntülemeyebilir. Yeni sürüme geçmeli veya bir alternatif kullanmalısınız. tarayıcı.
Bu şema, UC3842 PWM kontrol entegresi üzerine kurulu, klasik bir Flyback Tipi Anahtarlamalı Güç Kaynağı (SMPS) devresidir. Giriş katındaki +300V DC (220V AC şebekenin doğrultulmuş hali) gerilimi yüksek frekansta anahtarlayarak çıkışta regüleli +12V DC elde edilmesini sağlar.
1. Giriş ve Doğrultma Katı (Sıcak Taraf)
Filtre: AC giriş kısmındaki L1 (220uH) bobini ve C1 kondansatörü, şebekeden gelen gürültüyü bastırmak ve güç kaynağının anahtarlama gürültüsünün şebekeye geri dönmesini engellemek (EMI Filtre) için kullanılır.
Doğrultucu:DQ1 (KBP310) köprü diyotu, AC gerilimi doğrultur. C4, C5 ve C6 kondansatörleri bu gerilimi filtreleyerek yaklaşık 300V-310V DC bir bar oluşturur.
2. Kontrol ve Anahtarlama (UC3842 & MOSFET)
Start-up (Başlangıç):R1 (47K) direnci üzerinden gelen küçük akım, C3 kondansatörünü doldurarak UC3842'nin (U3) 7. pinine ilk çalışma voltajını sağlar. Devre bir kez çalışmaya başladıktan sonra, trafonun yardımcı sargısı (N4) üzerinden gelen besleme (D3 üzerinden) entegreyi beslemeye devam eder.
Anahtarlama:Q1 (7N60) MOSFET'i, entegrenin 6. pininden gelen PWM sinyali ile trafoyu yüksek frekansta sürer.
Snubber Devresi: MOSFET'in üzerinde oluşan yüksek voltaj piklerini sönümlemek için D1, R3 ve C7'den oluşan bir koruma devresi (RCD Snubber) eklenmiştir.
3. Çıkış ve Filtreleme (Soğuk Taraf)
Doğrultma: Trafonun sekonder sargısından çıkan yüksek frekanslı AC, MBRF20100 çiftli Schottky diyotu ile doğrultulur.
LC Filtre: Çıkıştaki L2 (47uH) bobini ve C8, C9, C10, C11 kondansatörleri, çıkış gerilimindeki dalgalanmayı (ripple) minimize ederek temiz bir 12V DC sağlar.
4. Geri Besleme ve Regülasyon (Feedback)
Optokuplör (U4 - PC817): Çıkış voltajını izleyip primer tarafa (UC3842'ye) bilgi gönderir. Bu sayede çıkış voltajı yük altına girse bile 12V'ta sabit tutulur.
Hata Amfisi:Q2 (TL431) hassas bir referans voltaj kaynağıdır. RW1 trimpotu sayesinde çıkış voltajında ince ayar yapılabilir.
Tamir ve Modifikasyon Notları
Bir teknisyen gözüyle, bu devrede en sık karşılaşabileceğiniz arıza noktaları şunlardır:
Besleme Sorunu: Eğer devre hiç çalışmıyorsa veya "tık tık" sesi geliyorsa, entegrenin besleme kondansatörü olan C3 (47uF) değerini yitirmiş olabilir.
MOSFET Arızası: Eğer Q1 (7N60) kısa devre olmuşsa, sadece onu değil; mutlaka UC3842'yi ve gate direnci olan R8'i de kontrol etmelisiniz. Genelde MOSFET yanarken entegreyi de beraberinde götürür.
Kapasite Kaybı: Çıkıştaki C8/C9 kondansatörleri şişmişse, cihaz yük altında kapanabilir veya çıkış voltajı gürültülü (parazitli) gelebilir.
Bu yeni şema da yine UC3842N üzerine kurulu bir SMPS devresi ancak bir önceki şemadan farklı olarak iki ayrı çıkış hattına (+5V ve +12V) sahip. Ayrıca bu devre, giriş katındaki kondansatör değerinden anlaşıldığı üzere (330uF x 200V) muhtemelen 110V AC giriş veya voltaj katlayıcı bir yapı için tasarlanmış, çünkü ana bar hattı +150V DC olarak belirtilmiş.
Teknik Analiz ve Dikkat Edilmesi Gerekenler:
Giriş Voltajı: Devredeki ana filtre kondansatörü 200V’luktur. Eğer bu devreyi 220V şebekede kullanacaksanız, giriş katındaki kondansatörü ve doğrultma yapısını 400V-450V toleransına uygun şekilde güncellemeniz gerektiğini forumda not düşebilirsiniz.
Geri Besleme (Feedback): Bu devrede regülasyon +5V hattı üzerinden yapılıyor (R25 ve R26 direnç bölücüleri TL431'i buradan tetikliyor). Yani +5V hattı çok daha kararlı çalışacaktır; +12V hattı ise trafo sarım oranına göre onu takip edecektir.
Kritik Elemanlar: Entegrenin 7. pinindeki C18 (47uF) kondansatörü, start-up sonrası kararlılık için hayati öneme sahiptir. Kuruyan veya kapasitesi düşen C18, devrenin yükte bayılmasına veya hiç çalışmamasına neden olur.
Bu şema, UC3844 (veya muadili TL3844P) kontrol entegresi üzerine kurulu, oldukça güçlü bir 13V 3A çıkış verebilen SMPS devresidir. Diğerlerinden farkı, %50 görev döngüsü (duty cycle) sınırlaması olan 3844 serisini kullanması ve çıkış katında yüksek akım için daha sağlam bir filtreleme yapısına sahip olmasıdır.
Teknik Detaylar ve Forumda Paylaşabileceğiniz Notlar:
Güçlü Çıkış: Devre 13V 3A (yaklaşık 40W) güç verebilecek şekilde tasarlanmıştır. Bu kapasitedeki bir devre için çıkış diyotu olan VD6 (F12C20C) ve anahtarlama MOSFET'i VT1 (STP6NK60Z) uygun soğutucularla kullanılmalıdır.
Regülasyon Farkı: Bu şemada geri besleme hattında TL431 yerine VD7 (12V Zener Diyot) kullanılmış. Bu, devreyi basitleştirir ancak TL431'li modeller kadar hassas bir voltaj ayarı sunmaz. Zener diyotun değeri, çıkış voltajını doğrudan belirler.
Akım Algılama: MOSFET'in source bacağındaki R13 (0.39 Ohm) direnci akım sınırlama için kritiktir. Eğer devre yük altında hemen kapanıyorsa bu direncin değeri veya entegrenin 3. pinindeki bağlantılar kontrol edilmelidir.
Besleme Filtresi: Giriş katındaki C3 ve C4 (47uF 450V) kondansatörleri, 220V şebeke voltajı için idealdir ve stabil bir DC bar sağlar.
Bu şema, diğerlerine göre çok daha güçlü, 12V 7A (yaklaşık 85W) çıkış kapasitesine sahip, UC3843B tabanlı profesyonel bir SMPS devresidir. ETD29 trafo nüvesi ve ayrıntılı sarım bilgileriyle (N1, N2, N3) teknik paylaşım için harika bir kaynak.
Teknik Analiz ve Önemli Forum Notları:
Trafo Detayları: Şemanın sağ alt köşesinde verilen trafo bilgileri çok değerlidir. ETD29 gövde, 1 mm hava aralığı (gap), primer (N1) için 60 tur 0.51mm tel gibi detaylar, kendi trafosunu sarmak isteyen üyeleriniz için kritik önemdedir.
Yüksek Akım Hattı: 7 Amper ciddi bir akımdır. Çıkıştaki D1 (20N100) diyotu ve Q1 (10N60) MOSFET'i mutlaka geniş yüzeyli soğutuculara bağlanmalıdır. Ayrıca çıkış kondansatörlerinin (C7, C8) düşük ESR (Low-ESR) tipinde olması ısınmayı engeller.
Soft Start & Koruma: Devredeki R9, R10, R17 dirençleri üzerinden yapılan başlangıç (start-up) beslemesi ve TL431 ile yapılan hassas geri besleme, devrenin hem güvenli hem de çok kararlı bir çıkış vermesini sağlar.
Giriş Katı: Girişteki 100uF 400V ana filtre kondansatörü, 7A çıkış yükünü karşılayabilmek için yeterli kapasiteyi sağlar.
Bu şema, UC3843 entegresi üzerine kurulu, oldukça sade ama etkili bir 5V 3A çıkışlı Flyback SMPS devresidir. Çince notlar içeren bu şemada, özellikle düşük voltajlı dijital devreleri beslemek için tasarlanmış bir yapı görülüyor.
80V-100V DC giriş / 12V 5A çıkış revizyonu için bu şema üzerinde şu değişiklikleri yapmalısınız:
1. Giriş ve Start-up Katı
R4 (120K): Şemada kırmızıyla "R4=100K" notu düşülmüş. 80V-100V giriş için bu direnç çok yüksek kalır. Entegrenin uyanabilmesi için R4 değerini 10kΩ - 15kΩ (2W) bir dirençle değiştirin.
VCC Koruması: Şemada 7. pine bağlı bir 15V Zener diyot zaten önerilmiş. Bunu mutlaka kullanın; giriş voltajındaki dalgalanmaların entegreyi yakmasını önler.
2. Güç ve Anahtarlama (60W Çıkış İçin)
Q1 (2SK2067): Bu MOSFET 450V 5A değerindedir. 100V giriş ve 5A çıkış (60W) için ısınma yapabilir. Daha düşük iç dirençli, örneğin IRF640 veya IRFP250 gibi bir model kullanmanız verimi artıracaktır.
R11 (0.33Ω): Bu direnç akım sınırlaması yapar. 5 Amper çıkış için bu direncin üzerindeki voltaj düşümünü kontrol etmelisiniz. Eğer devre yükte erken kesime gidiyorsa değeri 0.22Ω seviyesine çekilebilir.
3. Trafo (T1) Revizesi
Şemadaki sarım sayıları (N1: 90T, N2: 11T, N3: 9T) 220V giriş ve 5V çıkış içindir. Sizin istediğiniz değerler için:
Primer (N1): 80V-100V giriş için yaklaşık 35-40 tur yeterli olacaktır.
Sekonder (N3): 12V çıkış için yaklaşık 8-9 tur sarılmalıdır.
Nüve: 60W güç için şemadaki trafo küçük kalabilir. ETD29 veya E30/15/7 gibi bir nüve kullanmanızı öneririm.
4. Çıkış Katı (12V 5A Ayarı)
Diyot (SR1660): 12V 5A için bu diyot uygundur (16A 60V). Ancak mutlaka bir soğutucuya bağlanmalıdır.
Kondansatörler (C13, C14): Şemada 5V için voltaj değerleri belirtilmemiş ancak 12V çıkış için bu kondansatörlerin en az 25V veya 35V toleranslı olması gerekir.
Geri Besleme (Feedback): Bu şemada geri besleme optokuplörsüz, doğrudan yardımcı sargı (N2) üzerinden R1, R2, R3 dirençleri ile yapılmış. Çıkışın tam 12V olması için bu dirençlerle (özellikle R1 ve R3) oynamanız gerekecek. Hassas bir 12V istiyorsanız, önceki şemalardaki gibi TL431 + Optokuplör eklemeniz çok daha sağlıklı olur.
Bu devre, yüksek akım gereksinimi olan 18V şarjlı matkaplar için stabilize bir güç kaynağı sağlar. Şemadaki değerlere göre devre yaklaşık 60W - 100W (kullanılan trafo nüvesine göre) güç verebilecek kapasitededir.
1. Giriş ve Filtre Katı
Koruma: Girişte bir sigorta (F1, 3A) ve ani akımı sınırlamak için NTC (R1, 5D-9) kullanılmış.
Doğrultma: KBU610 köprü diyot ve 100uF/400V (C2) yüksek voltaj kondansatörü ile AC gerilim yaklaşık 310V DC seviyesine çekiliyor.
2. Kontrol ve Anahtarlama (UC3843AN)
Besleme (VCC): Entegre ilk start-up akımını R5 (150K 3W) üzerinden alır. Devre çalışmaya başladıktan sonra trafonun yardımcı sargısından (N_aux) gelen gerilim D2 ve C7 üzerinden entegreyi beslemeye devam eder.
Frekans Ayarı: R2 (RT) ve C4 (CT) elemanları çalışma frekansını belirler. Şema üzerindeki nota göre:
27k ve 1nF \Rightarrow 67kHz
18k ve 1nF \Rightarrow 95kHz
Anahtarlama: Güç anahtarı olarak K2611 (N-Kanal MOSFET) kullanılmış. MOSFET'in Source bacağındaki R8 (0.33Ohm 3W) direnci, akım algılama (Current Sense) yaparak aşırı akım koruması sağlar.
3. Trafo ve Çıkış Katı
Trafo Seçenekleri: Şemada iki farklı nüve (EI33 ve EI28) için sarım detayları verilmiş. 18V çıkış için sekonder sargısı (6T) kalın tel veya çoklu tel grubu ile sarılmalıdır.
Çıkış Doğrultma: D4 (30100CT - Schottky Diyot) kullanılarak yüksek frekanslı AC, DC'ye dönüştürülüyor. Bu diyotun soğutucuya (Heatsink) bağlanması şarttır.
Filtreleme: Çıkışta toplam 4400uF (C11, C12) kapasite kullanılarak voltaj dalgalanması (ripple) minimize edilmiş.
4. Geri Besleme (Feedback) ve Regülasyon
Hassas Voltaj Kontrolü:TL431 (U3) hassas voltaj referansı ve PC817 (U2) optokuplör ikilisi ile çıkış voltajı izlenir.
Ayarlanabilirlik: R14 (20K Trimpot) sayesinde çıkış voltajı 18V civarında ince ayar yapılabilir. Bu, batarya dolum voltajını tam ayarlamak için kritiktir.
Avantajları
Kararlı Çıkış: Optokuplör sayesinde tam izolasyonlu ve regüleli bir çıkış sağlar.
Yüksek Akım: Şarjlı matkapların kalkış anındaki yüksek akım talebini karşılayabilecek bir yapıdadır.
Düşük Maliyet: Piyasada çok rahat bulunan komponentler (UC38xx serisi) kullanılmıştır.
Dikkat Edilmesi Gerekenler
Soğutma: MOSFET (Q1) ve Çıkış Diyotu (D4) mutlaka uygun alüminyum soğutuculara bağlanmalıdır.
Yüksek Voltaj: Devrenin sol tarafı (Primer) şebeke voltajı taşır. Test sırasında izolasyon trafosu kullanılması önerilir.
Trafo Sarımı: Sarım yönleri (noktalı uçlar) şemadaki gibi doğru yapılmazsa devre çalışmaz veya MOSFET anında yanabilir.
Bu şema, bir önceki UC3843 devresine benzerlik gösterse de, UC3844 tabanlı ve çoklu çıkışlı (+6V, +12V, -12V) daha kompleks bir Flyback SMPS tasarımıdır.
UC3844 Çoklu Çıkışlı SMPS Devre Analizi
Bu devre, genellikle endüstriyel cihazlarda veya eski nesil bilgisayar çevre birimlerinde kullanılan, birden fazla voltaj hattına ihtiyaç duyan sistemler için tasarlanmıştır.
Doğrultucu: "VARO VM 68" entegre köprü diyot kullanılmış.
Filtre: C1 (250mF / 250V) kondansatörü ile ana hat doğrultuluyor.
2. UC3844 Kontrol Katı
UC3844, UC3842/43 ailesine yakındır ancak en büyük farkı %50 Duty Cycle sınırına sahip olmasıdır. Bu, flyback trafosunun doyuma girmesini (saturation) engellemek için daha güvenli bir anahtarlama sağlar.
Start-Up: R2 (56k 2W) direnci üzerinden entegreye ilk enerji verilir.
Aux (Yardımcı) Besleme: Devre çalışmaya başladığında NC sargısı, D3 ve D2 diyotları üzerinden entegreyi beslemeye devam eder.
Frekans: R6 (10k) ve C6 (0.0022mF) zamanlama elemanlarıdır.
3. Anahtarlama ve Koruma
MOSFET: Güç anahtarı olarak UFN833 kullanılmış.
Snubber Devresi: R12, C9 ve D4 (1N3613) elemanları, MOSFET üzerindeki yüksek voltaj piklerini sönümlemek (Snubber) için kritik görev yapar.
Current Sense: R10 (0.55Ohm / 1W) direnci üzerinden geçen akım izlenerek aşırı yük koruması (3 numaralı bacak) sağlanır.
4. Sekonder (Çıkış) Katları
Devrenin en dikkat çekici kısmı üç farklı çıkış sunmasıdır:
+6 V Hattı: Yüksek akımlı hat olduğu bellidir (4700 mF kapasitörler ve L1 bobini ile LC filtre yapılmış). Genellikle dijital lojik devreleri besler.
+12 V ve -12 V Hattı: Simetrik besleme gerektiren op-amp veya RS232 gibi haberleşme katları için kullanılır. D7 ve D8 hızlı diyotları ile doğrultulur.
Forum İçin Teknik Notlar
Regülasyon Farkı: Dikkat ederseniz bu şemada bir önceki devredeki gibi bir Optokuplör (PC817) ve TL431 ikilisi yoktur. Bu devre, voltaj geri beslemesini (feedback) trafonun yardımcı sargısından (NC sargısı üzerinden R3/R4 gerilim bölücü ile) alır. Bu yöntem maliyeti düşürür ancak çıkış voltaj stabilitesi optokuplörlü devrelere göre biraz daha düşüktür.
Modifikasyon Önerisi: Eğer bu devreyi 220V şebeke ile kullanmak isterseniz, giriş kondansatörünün (C1) voltaj değerini 400V veya 450V ile değiştirmeniz ve R1 direncinin değerini/gücünü yeniden hesaplamanız gerekecektir.
