NOR ve NAND Flash Bellek Nedir?

[guclusat]

NOR ve NAND Flask Bellek içerisinde veri saklayabilmek için güç kaynağına gerek duymayan, geçici değil kalıcı depolama yapabilen bir bellek türüdür. Adlarını bellek hücreleri içinde kullanılan mantıksal kapılardan alırlar. NOR Intel tarafından 1988 yılında NAND ise Toshiba tarafından 1989 yılında üretilmiştir. NAND bellekleri NOR belleklere göre daha çok depolama alanı içerirler. Bunun yanında NOR bellekler çok daha hızlıdırlar ancak daha pahalıdırlar. NOR bellekler cep telefonu gibi mobil aygıtlarda daha çok kullanılırken, NAND bellekler MP3 çalar, video kamera, USB bellek gibi çevre birimlerinde daha çok görülür. Mesela mobil bir aygıt(cep telefonu ya da cep bilgisayarı) gömülü (embedded) NOR belleği önyükleme(booting) için kullanırken diğer verileri çıkarılabilir NAND bellekte saklayabilir. Eğer bir SSD(Solid state disk – Katı hal diski) kullanıyorsanız çok büyük olasılıkla NAND türü bir flash beleğe sahipsiniz demektir.
Bir NAND türü olan SSD’ler sonlu sayıda okuma-yazma sayısına sahiptir. Yani belli bir ömürleri vardır. Bu teknoloji geliştikçe, okuma-yazma hızı, kapasitesi, fiyat/performans durumu daha da iyileşecektir. Bu sayede eski HDD’ler gibi SSD’leri de çok uzun süreler kullanabileceğiz.

 

[guclusat]

NOR ve NAND Flash bellekler arasındaki farkı anlamak, uydudoktoru.com'daki cihaz tamirlerinde (uydu alıcısı, TV anakartı vb.) neden farklı programlama yöntemleri ve dosyalar kullandığımızı açıklayan en temel konudur. BeeProg2 ile yaşadığın zorluğun temel sebebi de aslında bu iki mimari arasındaki yapısal farktır.

NOR Flash ve NAND Flash Nedir? Aralarındaki Temel Farklar​

Flash bellekler, elektrik kesilse bile veriyi saklayabilen (Non-volatile) yarı iletken depolama birimleridir. Ancak verinin nasıl saklandığı ve ona nasıl ulaşıldığı noktasında NOR ve NAND olarak iki ana gruba ayrılırlar.

1. NOR Flash Bellekler (Kod Saklama Ustası)​

NOR ismi, hücrelerin birbirine paralel (Mantıksal NOR kapısı gibi) bağlanmasından gelir.

• Hız: Okuma hızı çok yüksektir, ancak yazma ve silme hızı düşüktür.
• Erişim: İşlemci, RAM gibi her bir adrese doğrudan ulaşabilir (Random Access). Bu yüzden işletim sisteminin ilk açılış kodları (Bootloader/BIOS) burada saklanır.
• Kapasite: Yoğunluğu düşüktür, bu yüzden yüksek kapasitelerde üretilmesi pahalıdır.
• Güvenilirlik: Bozuk blok (Bad Block) içermezler. Yazılan veri %100 güvenlidir.

2. NAND Flash Bellekler (Veri Depolama Devi)​

NAND ismi, hücrelerin birbirine seri (Mantıksal NAND kapısı gibi) bağlanmasından gelir. BeeProg2'de bizi uğraştıran tip budur.

• Hız: Yazma ve silme işlemleri NOR'a göre çok daha hızlıdır.
• Erişim: Veriye sayfa sayfa (Page) ve blok blok ulaşılır. Bir dosyayı okumak için tüm bloğu taramak gerekir.
• Kapasite: Çok yüksek kapasitelerde (GB/TB) ucuza üretilebilirler. USB bellekler, SSD'ler ve Android TV anakartlarındaki ana hafıza budur.
• Hata Payı: Yapısı gereği fabrikadan bozuk bloklarla çıkabilir ve kullanım sırasında yeni bozuk bloklar oluşabilir.

3. Karşılaştırma Tablosu​

Özellik	NOR Flash	NAND Flash
Bağlantı Şekli	Paralel	Seri
Okuma Hızı	Çok Hızlı	Orta
Yazma/Silme Hızı	Yavaş	Çok Hızlı
Bozuk Blok	Yok	Var (Yönetim Gerekli)
Kullanım Alanı	BIOS, Bootloader	SSD, Telefon Hafızası, Yazılım Arşivi
Ömür (Yazma)	~100.000 Kez	~1.000.000 Kez

Neden BeeProg2'de NAND Daha Zor? (Uydudoktoru Teknik Notu)​

NOR Flash okurken/yazarken sadece "Başla ve Bitir" dersiniz. Ancak NAND programlarken;

1. Bad Block Management: Yazılımın bozuk blokları atlayıp sağlam yere yazması gerekir.
2. ECC (Hata Düzeltme): Veri seri okunduğu için oluşabilecek bit hatalarını düzeltmek için "Spare Area" (Yedek Alan) kısmına matematiksel kodlar yazılır.