CD4017 Entegreli ve Röle Çıkışlı 4 Kanallı Stereo Sinyal Anahtarlama Devresi

[guclusat]

Amplifikatör projelerinizde birden fazla ses kaynağını (Bilgisayar, Telefon, Bluetooth Modülü, CD Çalar vb.) tek bir amfi girişine bağlamak ve bu kaynaklar arasında mekanik komütatör anahtarlar yerine şık bir butonla geçiş yapmak istiyorsanız, bu şema tam size göre!

Devre, dijital sayıcı entegresi olan CD4017 ile minyatür sinyal rölelerinin (AZ850) gücünü birleştirerek ses sinyallerinde hiçbir bozulma veya kayıp (kayıt) olmadan pürüzsüz bir anahtarlama sunar.

Devrenin Çalışma Mantığı ve Analizi:​

1. Dijital Kontrol Katı (CD4017):
   
   • S1 butonuna her basıldığında, CD4017 entegresinin 14 numaralı saat (CLK) girişine bir darbe (pals) gönderilir. Entegre, bu darbeyle sırasıyla Q0, Q1, Q2 ve Q3 çıkışlarını lojik-1 (+VCC) seviyesine yükseltir.
   • Devre 4 kanallı olduğu için, 5. çıkış olan Q4 (10 numaralı pin) doğrudan entegrenin RES (Reset - 15 numaralı pin) girişine bağlanmıştır. Bu sayede 4. kanaldan sonra butona tekrar basıldığında sistem anında başa (Q0 konumuna) döner.
   • C1 ve R1 elemanları, butona basıldığında oluşabilecek kontak sıçramalarını (debouncing) engellemek için filtre görevi görür.
2. Sürücü Katı ve LED Göstergeler:
   
   • CD4017 çıkışları çok yüksek akım veremediği için BC847 (T1, T2, T3, T4) NPN transistörleri üzerinden röleler sürülür.
   • Aktif olan kanala ait transistör iletime geçtiğinde hem ilgili röle (PK1...PK4) bobini enerjilenir hem de o kanala ait durum LED'i (LED1...LED4) yanarak hangi kaynağın seçili olduğunu görsel olarak bildirir.
3. Röleli Stereo Ses Anahtarlama Katı (Alt Şema):
   
   • Şemanın alt kısmında görülen IN1, IN2, IN3 ve IN4 girişleri stereo (Sağ ve Sol kanal) ses kaynaklarını temsil eder.
   • Seçilen kanala ait çift kontaklı AZ850 sinyal rölesi kapandığında, o girişin Sağ (R) ve Sol (L) hatları doğrudan ortak çıkış terminaline (OUT) yönlendirilir.
   • Elektronik anahtarlama entegrelerinin aksine mekanik röle kontağı kullanıldığı için, ses sinyalinde sıfır distorsiyon ve maksimum izolasyon elde edilir.

Teknik Detaylar:​

Devre, kullanılan rölelerin bobin voltajına göre (örneğin 5V veya 12V) uygun bir regüleli DC besleme gerilimi (VCC) ile çalıştırılmalıdır. Sinyal yollarında gürültü oluşmaması için ses giriş ve çıkış şasilerinin (GND) düzgün bir şekilde birleştirilmesi önemlidir.

Önemli Teknik Not: Şemadaki direnç değerlerinin yanında yer alan "k" harfinin yanındaki çizgiler voltaj işareti (V) ile karıştırılmamalıdır; buradaki birimler kΩ (Kiloohm) cinsindendir. Devrenin kararlı çalışması için dirençleri satın alırken Ohm değerlerine dikkat ediniz.

Tam Malzeme Listesi:​

• Dirençler (Resistors):
  
  • R1, R2, R3, R4, R5: 10K (Şemada 4K olarak gruplanan transistör beyz dirençleri ve R1 pull-down direnci)
  • R6: 1K (LED'lerin ortak akım sınırlama direnci)
• Kondansatörler (Capacitors):
  
  • C1, C2: 100nF (Kutupsuz dekuplaj ve filtre kondansatörleri)
  • C3: 10nF (Buton ark önleme kondansatörü)
• Yarı İletkenler (Semiconductors):
  
  • U1: CD4017 (Decade Counter / Onlu Sayıcı Entegresi)
  • T1, T2, T3, T4: BC847 (NPN Transistör - SMD tercih edilebilir veya isteğe göre BC547 gibi kılıflar kullanılabilir)
  • LED1, LED2, LED3, LED4: 3mm veya 5mm standart LED (Kanal göstergeleri için farklı renkler seçilebilir)
• Elektromekanik ve Konnektörler:
  
  • PK1, PK2, PK3, PK4: AZ850 (12V veya besleme voltajınıza uygun çift kontaklı minyatür sinyal rölesi)
  • S1: Push Button (Yaylı / Kalıcı olmayan bas-çek buton)
  • J1 ... J10: CINCH (RCA) Konnektör (Ses giriş ve çıkış soketleri için)

Malzemeleri tedarik ederken rölelerin voltaj değerini (örneğin 12V), devreyi besleyeceğiniz ana voltaj kaynağına (VCC) göre seçmeyi unutmayın.