70 Watt / 100 Watt AB Sınıfı Amfi Devresi – TIP142 ve TIP147
Bu konu, TIP142 ve TIP147 Darlington güç transistörleri kullanılarak hazırlanan AB sınıfı ses amplifikatörünün teknik özelliklerini, devre bloklarını ve çalışma prensibini açıklamaktadır. Devre, uygun besleme ve soğutma koşullarında 8 Ohm veya 4 Ohm hoparlörlerle kullanılabilecek bir güç amplifikatörü tasarımıdır.Devrenin Teknik Özellikleri
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| Amplifikatör sınıfı | AB sınıfı |
| Çıkış transistörleri | TIP142 (NPN) ve TIP147 (PNP) Darlington |
| 8 Ohm çıkış gücü | 70 W RMS (belirtilen değer; ölçüm koşulları doğrulanmalıdır) |
| 4 Ohm çıkış gücü | 100 W RMS (belirtilen değer; devre ve soğutma koşullarına bağlıdır) |
| Frekans tepkisi | 3 Hz – 200 kHz, -3 dB (paylaşılan teknik değer) |
| Sinyal-gürültü oranı | 115 dB A-ağırlıklı (belirtilen değer) |
| Toplam harmonik bozulma (THD) | 1 kHz'de %0,02 (belirtilen değer; test koşulları doğrulanmalıdır) |
| Önerilen trafo | 2 × 30 V AC simetrik besleme (tasarım değerleri kontrol edilmelidir) |
| Alternatif trafo | 2 × 24 V AC ile daha düşük çıkış gücü beklenir |
Not: Yukarıdaki performans değerleri paylaşılan teknik bilgilere dayanmaktadır. Devre şeması, PCB yerleşimi, ölçüm koşulları ve üretici verileri doğrulanmadan kesin performans garantisi olarak değerlendirilmemelidir.
Devrenin Çalışma Prensibi
1. Güç kaynağı ve doğrultma katı
SK3, SK4, SK5 ve SK6 bağlantıları üzerinden alınan transformatör çıkışı, D3, D4, D5 ve D6 doğrultucu diyotlarıyla doğrultulur. C12 ve C13 filtre kondansatörleri doğrultulmuş gerilimdeki dalgalanmaları azaltır.Devrenin simetrik besleme yapısı pozitif ve negatif besleme hatlarından oluşur. Gerçek DC besleme gerilimi, kullanılan transformatörün AC gerilimine, şebeke koşullarına ve yük durumuna bağlıdır. Bu nedenle şemadaki +40 V / -40 V değerleri ölçümle doğrulanmalıdır.
2. Giriş ve diferansiyel amplifikatör katı
SK2 girişinden uygulanan ses sinyali, C9 kondansatörü üzerinden giriş katına aktarılır. T1 ve T2 olarak belirtilen BC640 transistörleri diferansiyel yükselteç katında görev yapar.Bu kat, giriş sinyalini işler ve geri besleme yapısıyla birlikte amplifikatörün çalışma kararlılığına ve bozulma performansına katkıda bulunur. ZD1 Zener diyodunun referans veya gerilim sabitleme işlevi, bağlantı şeması üzerinden değerlendirilmelidir.
3. Sürücü katı ve bias ayarı
T6 (BC547) ve RV1 (500 Ω) elemanları, devrenin sürücü ve kutuplama düzeninde görev alır. Bias ayarı, çıkış transistörlerinin boşta çalışma akımını ve geçiş bozulmasını etkiler.Şemada R19 direnci için 0,47 Ω / 5 W ve üzerinde 10–15 mV ölçüm hedefi belirtilmişse, bu değer yalnızca ilgili devre için doğrulanmış ayar talimatı olarak kullanılmalıdır. Direnç üzerindeki gerilim düşümü, devrenin bağlantısına göre yorumlanmalı; şema doğrulanmadan doğrudan bir bias akımı talimatı verilmemelidir.
Önemli: İlk çalıştırmada bias ayarı minimum iletim akımına yakın güvenli başlangıç koşulundan yapılmalı; akım sınırlamalı besleme, uygun ölçüm cihazları ve sıcaklık takibi kullanılmalıdır. Yanlış ayar çıkış transistörlerinin aşırı ısınmasına ve hasar görmesine neden olabilir.
4. Güç çıkış katı
Çıkış katında TIP142 NPN ve TIP147 PNP Darlington transistörleri kullanılır. Bu tamamlayıcı yapı, giriş katında işlenen sinyalin hoparlörü sürebilecek akım ve gerilim seviyelerine yükseltilmesini sağlar.Çıkış transistörlerinin uygun soğutuculara monte edilmesi gerekir. Yalıtım pulları, termal macun, transistörlerin pin dizilimi ve soğutucu sıcaklığı kontrol edilmelidir. 4 Ohm yük kullanımı, çıkış katındaki akım ve ısıl yükü artırabilir.
Trafo ve güç kaynağı seçimi
Simetrik besleme için transformatörün iki adet AC çıkış gerilimi, doğrultucu diyotların akım kapasitesi ve filtre kondansatörlerinin gerilim dayanımı birlikte değerlendirilmelidir.2 × 30 V AC transformatör doğrultulduğunda yüksüz DC hat gerilimleri yaklaşık ±40 V seviyesine ulaşabilir. Gerçek değer; şebeke gerilimi, transformatör regülasyonu ve yük koşullarına göre değişir.
2 × 24 V AC kullanılması besleme gerilimini düşürür ve elde edilebilecek maksimum çıkış gücünü azaltır. Ancak kesin güç değeri, devrenin çıkış salınımı ve yük koşulları doğrulanmadan belirlenemez.
Montaj ve ilk çalıştırma önerileri
- PCB üzerindeki bileşen değerlerini ve transistör pin dizilimlerini şemayla karşılaştırın.
- Güç kaynağının pozitif, negatif ve ortak hat bağlantılarını kontrol edin.
- İlk çalıştırmada akım sınırlamalı bir besleme veya uygun koruma düzeni kullanın.
- Hoparlör bağlamadan önce DC çıkış ofsetini ölçün.
- Bias ayarını ve transistör sıcaklıklarını kontrollü şekilde takip edin.
- Uygun soğutma ve kısa devre koruması olmadan yüksek güçlü yük testleri yapmayın.
Sonuç
TIP142 ve TIP147 Darlington transistörlerine dayanan bu AB sınıfı amplifikatör tasarımı, yüksek güçlü ses yükseltme projeleriyle ilgilenenler için incelenebilecek bir devredir. Gerçek çıkış gücü, distorsiyon, frekans tepkisi ve bias ayarı değerleri devrenin tam şeması ve ölçüm koşullarıyla birlikte doğrulanmalıdır.Güvenlik uyarısı: Amplifikatörün güç kaynağında yüksek gerilim ve yüksek akım bulunabilir. Kondansatörler enerji kesildikten sonra da tehlikeli gerilim taşıyabilir. Montaj ve ölçüm sırasında uygun elektrik güvenliği kurallarına uyulmalıdır.
Eklentiler
Son düzenleme:
