Sık Kullanılan Transistör Çiftleri ve Pin Bağlantıları (BC547-557, 2N3904-3906, C945-A564)
Elektronik devre şemalarında, tamir süreçlerinde ve hobi projelerinde karşımıza en çok çıkan, adeta elektroniğin "isviçre çakısı" diyebileceğimiz genel amaçlı (general purpose) düşük güçlü transistörlerin bacak bağlantılarını (pinout) ve tamamlayıcı (NPN/PNP) eşlerini bu konuda bir araya getirdik.
Bu transistörlerin tamamı
TO-92 adı verilen küçük plastik kılıf yapısına sahiptir. Ancak dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, dış görünüşleri aynı olsa da bacak dizilimlerinin (Emitter, Base, Collector) markaya ve seriye göre değişiklik gösterebilmesidir.
Popüler Transistör Çiftleri ve Özellikleri
1. BC547 (NPN) & BC557 (PNP) Serisi
Avrupa menşeili şemalarda en çok göreceğiniz standart transistör çiftidir.
- Bacak Dizilimi (Yazılı Yüzü Size Bakarken): C - B - E (Kolektör - Beyz - Emitör)
- Maksimum Akım: 100mA
- Kullanım Alanı: Sinyal güçlendirme, küçük röle/LED sürücü devreleri, ses ön yükselticileri.
- Not: Akım veya voltaj dayanımı biraz daha yüksek olan BC548/549 (NPN) ve BC558/559 (PNP) modelleri de aynı bacak dizilimine sahiptir.
2. 2N3904 (NPN) & 2N3906 (PNP) Serisi
Amerika menşeili projelerde ve hobi kitlerinde sıklıkla karşımıza çıkan çok popüler bir diğer hızlı anahtarlama transistörüdür.
- Bacak Dizilimi (Yazılı Yüzü Size Bakarken): E - B - C (Emitör - Beyz - Kolektör)
- Maksimum Akım: 200mA
- Kritik Uyarı: BC serisi ile dış görünüşleri tamamen aynı olmasına rağmen bacakları tam tersidir! BC547 yerine 2N3904 takarken transistörü ters çevirerek takmanız gerekir.
3. C945 (NPN) & A564 / A733 (PNP) Serisi
Özellikle Uzak Doğu üretimi cihazlarda, eski radyo, televizyon, uydu alıcıları ve güç kaynaklarının (ATX) kontrol katlarında çok sık rastlanan transistörlerdir (Tam kodu genellikle 2SC945 ve 2SA564 şeklindedir).
- Bacak Dizilimi (Yazılı Yüzü Size Bakarken): E - C - B (Emitör - Kolektör - Beyz)
- Kritik Uyarı: Bu seride Beyz (Base) bacağı en sağdadır. Bu yönüyle hem BC serisinden hem de 2N serisinden ayrılır. Ölçüm yaparken veya muadil takarken bu dizilime çok dikkat edilmelidir.
Transistör Karşılaştırma Tablosu
| Transistör Kodu | Tipi (NPN/PNP) | Kılıf Tipi | Bacak Dizilimi (Soldan Sağa) | Max. Akım (Ic) |
| BC547 | NPN | TO-92 | C - B - E | 100 mA |
| BC557 | PNP | TO-92 | C - B - E | 100 mA |
| 2N3904 | NPN | TO-92 | E - B - C | 200 mA |
| 2N3906 | PNP | TO-92 | E - B - C | 200 mA |
| C945 (2SC945) | NPN | TO-92 | E - C - B | 150 mA |
| A561 / A564 | PNP | TO-92 | E - C - B | 100 mA |
Usta Tavsiyesi: Devre tamiri yaparken elinizde orijinal transistör yoksa, yukarıdaki tablodan NPN-PNP tipine ve özellikle bacak dizilimine dikkat ederek birbirlerinin yerine (bacakları çaprazlayarak veya yönünü değiştirerek) muadil olarak kullanabilirsiniz. Ölçü aletinizle (DMM) montaj öncesi hFE (kazanç) test konumunda bacakları doğrulamak her zaman en güvenli yoldur.
