C945-A561-BC547-BC557-2N3904-2N3906

[My Electronics LAB]

NPN ve PNP Transistörler Arasındaki Fark Nedir?​

PNP, düşük bir sinyalle AÇIK konuma gelirken NPN, yüksek bir sinyalle AÇIK konuma geçer. PNP transistörlerinde, P yayıcı terminalin polaritesini temsil eder ve N, taban terminalinin polaritesini temsil eder.​

NPN ve PNP Transistör Arasındaki Fark​
NPN	PNP
Akım kollektör terminalinden verici terminaline akar.	Akım emitörden kollektör terminaline akar.
Bir P tipi yarı iletken, iki N tipi yarı iletken arasına sıkıştırılmıştır.	Aralarında N tipi sandviç bulunan iki P tipi malzeme katmanından oluşur.
Kollektörden gelen akım akışı, burada +ve voltaj tutularak üretilir.	Emitörden kollektöre akım akışı, emetör terminalinde +ve voltaj tutularak üretilir.
Transistör, taban terminalindeki akımın artmasıyla AÇIK konuma geçer.	Ana terminalde akım akışı olmadığında transistörler AÇIK konuma geçer
Tabandaki akım azaldığında, transistör kollektör terminalinde çalışmaz ve KAPALI konuma geçer.	Bir PNP transistörünün tabanında bir akım mevcut olduğunda, transistör KAPALI konuma geçer.

 

[guclusat]

Sık Kullanılan Transistör Çiftleri ve Pin Bağlantıları (BC547-557, 2N3904-3906, C945-A564)

Elektronik devre şemalarında, tamir süreçlerinde ve hobi projelerinde karşımıza en çok çıkan, adeta elektroniğin "isviçre çakısı" diyebileceğimiz genel amaçlı (general purpose) düşük güçlü transistörlerin bacak bağlantılarını (pinout) ve tamamlayıcı (NPN/PNP) eşlerini bu konuda bir araya getirdik.

Bu transistörlerin tamamı TO-92 adı verilen küçük plastik kılıf yapısına sahiptir. Ancak dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, dış görünüşleri aynı olsa da bacak dizilimlerinin (Emitter, Base, Collector) markaya ve seriye göre değişiklik gösterebilmesidir.

Popüler Transistör Çiftleri ve Özellikleri​

1. BC547 (NPN) & BC557 (PNP) Serisi​

Avrupa menşeili şemalarda en çok göreceğiniz standart transistör çiftidir.

• Bacak Dizilimi (Yazılı Yüzü Size Bakarken): C - B - E (Kolektör - Beyz - Emitör)
• Maksimum Akım: 100mA
• Kullanım Alanı: Sinyal güçlendirme, küçük röle/LED sürücü devreleri, ses ön yükselticileri.
• Not: Akım veya voltaj dayanımı biraz daha yüksek olan BC548/549 (NPN) ve BC558/559 (PNP) modelleri de aynı bacak dizilimine sahiptir.

2. 2N3904 (NPN) & 2N3906 (PNP) Serisi​

Amerika menşeili projelerde ve hobi kitlerinde sıklıkla karşımıza çıkan çok popüler bir diğer hızlı anahtarlama transistörüdür.

• Bacak Dizilimi (Yazılı Yüzü Size Bakarken): E - B - C (Emitör - Beyz - Kolektör)
• Maksimum Akım: 200mA
• Kritik Uyarı: BC serisi ile dış görünüşleri tamamen aynı olmasına rağmen bacakları tam tersidir! BC547 yerine 2N3904 takarken transistörü ters çevirerek takmanız gerekir.

3. C945 (NPN) & A564 / A733 (PNP) Serisi​

Özellikle Uzak Doğu üretimi cihazlarda, eski radyo, televizyon, uydu alıcıları ve güç kaynaklarının (ATX) kontrol katlarında çok sık rastlanan transistörlerdir (Tam kodu genellikle 2SC945 ve 2SA564 şeklindedir).

• Bacak Dizilimi (Yazılı Yüzü Size Bakarken): E - C - B (Emitör - Kolektör - Beyz)
• Kritik Uyarı: Bu seride Beyz (Base) bacağı en sağdadır. Bu yönüyle hem BC serisinden hem de 2N serisinden ayrılır. Ölçüm yaparken veya muadil takarken bu dizilime çok dikkat edilmelidir.

Transistör Karşılaştırma Tablosu​

Transistör Kodu	Tipi (NPN/PNP)	Kılıf Tipi	Bacak Dizilimi (Soldan Sağa)	Max. Akım (Ic)
BC547	NPN	TO-92	C - B - E	100 mA
BC557	PNP	TO-92	C - B - E	100 mA
2N3904	NPN	TO-92	E - B - C	200 mA
2N3906	PNP	TO-92	E - B - C	200 mA
C945 (2SC945)	NPN	TO-92	E - C - B	150 mA
A561 / A564	PNP	TO-92	E - C - B	100 mA

Usta Tavsiyesi: Devre tamiri yaparken elinizde orijinal transistör yoksa, yukarıdaki tablodan NPN-PNP tipine ve özellikle bacak dizilimine dikkat ederek birbirlerinin yerine (bacakları çaprazlayarak veya yönünü değiştirerek) muadil olarak kullanabilirsiniz. Ölçü aletinizle (DMM) montaj öncesi hFE (kazanç) test konumunda bacakları doğrulamak her zaman en güvenli yoldur.