Trafosuz Gerilim Yükseltici Devre Analizi
Bu devreler, ağır ve yer kaplayan trafolar yerine transistörlü bir anahtarlama katı ve Villard/Greinacher tipi bir voltaj katlayıcı (voltage doubler/tripler) ağını kullanarak düşük giriş geriliminden (+U_b) daha yüksek bir çıkış gerilimi (+U_A) elde etmeyi amaçlar.1. Osilatör Katı (Şema A - Kare Dalga Üretici)
- Transistörler: Devrede BC109A (NPN), AC175 (NPN) ve AC117 (PNP) transistörleri kullanılmış. AC serisi transistörler germanyum bazlıdır, bu da devrenin klasik/nostaljik bir tasarım olduğunu gösterir.
- Çalışma Mantığı: T2 ve T3 transistörleri bir "push-pull" (itme-çekme) çıkış katı oluşturur. R2, R3 dirençleri ve C1, C2, C3 kondansatörlerinden oluşan geri besleme ağı sayesinde devre belirli bir frekansta osilasyon (titreşim) üretir.
- Ayarlanabilirlik: R4 potansiyometresi (5K) ile osilasyon frekansı ayarlanarak çıkış verimliliği optimize edilebilir.
2. Gerilim Katlayıcı Katı (Şema B - Diyot/Kapasitör Ağı)
- Diyotlar: 4 adet BY250 diyot kullanılmış. Bu diyotlar yüksek akım taşıma kapasitesine sahiptir.
- Kondansatörler: 250mF değerindeki elektrolitik kondansatörler, osilatörden gelen kare dalganın her bir çevriminde (cycle) yüklenerek gerilimi bir sonraki basamağa aktarır.
- Sonuç: Devre, girişe uygulanan DC gerilimi önce AC benzeri bir kare dalgaya çevirir, ardından diyot-kondansatör basamakları ile bu gerilimi "pompalayarak" çıkışta girişe göre çok daha yüksek bir DC voltaj (+U_A) oluşturur.
Teknik İpuçları ve Uygulama Notları
- Kullanım Alanı: Bu tip devreler genellikle düşük akım gerektiren ancak yüksek voltaj isteyen (örneğin; tüplü cihazların G2 ekran voltajı, dedektörler veya eski tip radyo alıcıları) yerlerde kullanılır.
- Yalıtım Dikkat: Trafosuz olduğu için çıkış voltajı tehlikeli seviyelere çıkabilir. Montaj sırasında kondansatörlerin voltaj dayanımlarının çıkış geriliminden yüksek olduğundan emin olunmalıdır.
- Kondansatör Seçimi: Şemadaki 250uF değerleri oldukça yüksektir; bu da devrenin biraz daha "akımlı" bir çıkış verebileceğini gösterir.
Son düzenleme:
