Ton Kontrol Devre Şemaları | Bass, Treble ve Aktif Ton Kontrol Devreleri

[guclusat]

PCB Yerleşimi ve Potansiyometre Bağlantıları​

Paylaşılan görsel, ses kontrol ve üç bantlı ton kontrol devresi için hazırlanmış PCB'nin komponent yerleşimini göstermektedir. Kart üzerinde Volume, Balance, Bass, Middle, Treble, Line ve Microphone kontrolleri için potansiyometre bağlantıları bulunmaktadır.

Potansiyometre Dizilimi​

PCB üzerindeki potansiyometreler soldan sağa şu şekilde sıralanmıştır:

Potansiyometre	Değer	Görevi
Volume	10 kΩ + 10 kΩ	Ana ses seviyesi kontrolü
Balance	10 kΩ	Sol ve sağ kanal dengesinin ayarlanması
Altos (Treble)	100 kΩ + 100 kΩ	Tiz frekans seviyesinin ayarlanması
Medios (Middle)	100 kΩ + 100 kΩ	Orta frekans seviyesinin ayarlanması
Bajos (Bass)	100 kΩ + 100 kΩ	Bas frekans seviyesinin ayarlanması
Linea (Line)	10 kΩ + 10 kΩ	Hat giriş seviyesi ayarı
Microfono	10 kΩ	Mikrofon giriş seviyesi/kazanç ayarı

Buradaki Altos, Medios ve Bajos ifadeleri İspanyolca olup sırasıyla Treble (Tiz), Middle (Orta) ve Bass (Bas) kontrollerini ifade etmektedir.

Op-Amp Entegreleri​

PCB üzerinde aktif devre elemanı olarak TL072 ve TL071 tipi işlemsel yükselteçler kullanılmaktadır.

TL072, çift op-amp içeren bir entegredir ve stereo ses uygulamalarında veya devrenin farklı aktif filtre katlarında kullanılabilir.

TL071 ise tek op-amp içeren bir entegredir ve devrenin ihtiyaç duyulan tekli op-amp katlarında görev yapar.

Op-amp'ların kart üzerindeki yerleşimi, ses sinyalinin girişten çıkışa doğru mümkün olduğunca düzenli ilerlemesini sağlayacak şekilde tasarlanmıştır.

Besleme ve Ses Giriş/Çıkışları​

PCB'nin sol üst bölümünde devrenin besleme bağlantıları bulunmaktadır.

Besleme terminalinde:

• GND
• +V
• −V

bağlantıları yer almaktadır.

Bu bağlantılar devrenin simetrik besleme ile çalıştırılmasına olanak sağlar.

Aynı bölgede stereo ses çıkışları için:

• OUT R
• OUT L

terminalleri bulunmaktadır.

Ses girişleri ise kartın sağ tarafında konumlandırılmıştır:

• Microfono: Mikrofon girişi
• Line R: Sağ kanal LINE girişi
• Line L: Sol kanal LINE girişi

Bu yerleşim sayesinde giriş ve çıkış bağlantıları PCB üzerinde birbirinden ayrılmış ve düzenli bir şekilde konumlandırılmıştır.

PCB Üzerindeki Diğer Elemanlar​

Kart üzerinde op-amp devrelerinin çalışması için çeşitli dirençler, seramik kondansatörler ve elektrolitik kondansatörler bulunmaktadır.

Özellikle 104 kodlu kondansatörler, genellikle 100 nF (0,1 µF) değerini ifade eder ve op-amp besleme hatlarında bypass/decoupling amacıyla kullanılabilir.

Elektrolitik kondansatörler ise devrenin sinyal kuplajı, besleme filtreleme ve düşük frekanslı sinyallerin işlenmesi gibi bölümlerinde görev yapabilir.

PCB Genel Yerleşimi​

Kartın genel bağlantı yapısı şu şekilde özetlenebilir:

Bölüm	Bağlantı	İşlev
Besleme	GND / +V / −V	Simetrik DC besleme
Mikrofon	Microfono	Mikrofon ses girişi
LINE	Line L / Line R	Stereo hat girişi
Kontroller	Volume / Balance	Ses seviyesi ve kanal dengesi
Ton Kontrol	Bass / Middle / Treble	Üç bantlı frekans ayarı
Çıkış	OUT L / OUT R	İşlenmiş stereo ses çıkışı

Bu PCB tasarımı, mikrofon ve stereo LINE girişlerini kabul eden; Volume, Balance, Bass, Middle ve Treble kontrolleri bulunan aktif bir stereo ses kontrol ve ton kontrol katı olarak değerlendirilebilir.

 

[guclusat]

Ton Kontrol Devresi Şeması, PCB Yerleşimi ve Bakır Yüzü​

Paylaşılan görsel, üç bantlı aktif ses kontrol devresinin elektrik şemasını, PCB komponent yerleşimini ve bakır yüzünü bir arada göstermektedir. Böylece devrenin hem elektronik çalışma yapısı hem de baskı devre üzerindeki fiziksel yerleşimi incelenebilmektedir.

1. Devre Şeması – Schematic​

Görselin üst bölümünde devrenin elektrik şeması bulunmaktadır.

Şemada mikrofon ve stereo LINE girişlerinden alınan ses sinyallerinin op-amp katları üzerinden işlenerek ton kontrol devresine ve çıkış bölümüne aktarılması gösterilmektedir.

Giriş bölümünde:

• MICRO mikrofon girişi,
• LINEA L sol kanal LINE girişi,
• LINEA R sağ kanal LINE girişi

bulunmaktadır.

Devrede TL071 ve TL072 tipi işlemsel yükselteçler kullanılmaktadır. Op-amp katları giriş sinyalinin tamponlanması, yükseltilmesi ve ton kontrol filtrelerinin aktif olarak çalıştırılması görevlerini üstlenmektedir.

Bass, Middle ve Treble Ton Kontrolü​

Devrenin orta bölümünde üç ayrı frekans bandını kontrol eden aktif filtre ağları bulunmaktadır:

Kontrol	İspanyolca İşaretleme	Türkçe
Bass	BAJOS	Bas / düşük frekans
Middle	MEDIOS	Orta frekans
Treble	AGUDOS / TREBLE	Tiz / yüksek frekans

Bu üç kontrol sayesinde ses sinyalinin frekans karakteristiği kullanıcı tarafından ayrı ayrı ayarlanabilir.

Bass kontrolü düşük frekansların, Middle kontrolü orta frekansların, Treble kontrolü ise yüksek frekansların seviyesini değiştirir.

Balance ve Çıkış Katı​

Şemanın sağ tarafında stereo kanal dengesi ve çıkış bölümü bulunmaktadır.

BALANCE kontrolü, sol ve sağ kanal arasındaki ses seviyesinin dengelenmesini sağlar.

Devrenin sonunda işlenmiş ses sinyalleri:

• OUT L: Sol kanal çıkışı
• OUT R: Sağ kanal çıkışı

olarak dışarı alınmaktadır.

Böylece devre, stereo ses sisteminin giriş ve çıkış seviyelerini kontrol edebilen komple bir aktif preamfi ve ton kontrol katı olarak kullanılabilir.

---

2. PCB Yerleşim Planı – Silkscreen / Component Layout​

Görselin orta bölümünde PCB'nin komponent yerleşim planı bulunmaktadır.

Bu bölüm, direnç, kondansatör, entegre ve potansiyometrelerin baskı devre üzerindeki fiziksel konumlarını göstermektedir.

Özellikle ön panelde kullanılacak potansiyometrelerin sıralaması bu bölümden kolayca görülebilmektedir.

Potansiyometreler soldan sağa şu şekilde sıralanmıştır:

Sıra	Kontrol	Tür	Görevi
1	Volumen	Log	Ana ses seviyesi
2	Balance	Lin	Sol/sağ kanal dengesi
3	Treble / Altos	—	Tiz frekans kontrolü
4	Middle / Medios	—	Orta frekans kontrolü
5	Bass / Bajos	—	Bas frekans kontrolü
6	Line	Log	LINE giriş seviyesi
7	Micro	Log	Mikrofon giriş seviyesi

Buradaki Log (logaritmik) ve Lin (lineer) ifadeleri potansiyometrenin direnç karakteristiğini belirtmektedir. Ses seviyesi gibi insan kulağının algısına bağlı kontrollerde logaritmik potansiyometre kullanılması yaygın bir uygulamadır.

---

3. PCB Bakır Yüzü – Copper Side​

Görselin alt bölümünde PCB'nin bakır yüzü (Copper Side / Cara de Cobre) gösterilmektedir.

Bu görünüm, baskı devrenin komponent tarafında bulunmayan iletken bakır yolların nasıl yerleştirildiğini gösterir.

Bakır yüzü özellikle PCB'yi kendi imkanlarıyla hazırlamak isteyenler için önemlidir. Transfer yöntemi, UV pozlama veya benzeri PCB üretim yöntemlerinde bu katman kullanılarak devre yollarının karta aktarılması mümkündür.

Bakır yüzünde;

• Entegre bağlantı yolları,
• Direnç ve kondansatör bağlantıları,
• Potansiyometre bağlantıları,
• Giriş ve çıkış hatları,
• Besleme ve toprak yolları

yer almaktadır.

Görselin Genel Özeti​

Bölüm	Gösterilen Bilgi
Üst bölüm	Elektrik devresi / Schematic
Orta bölüm	PCB komponent yerleşimi / Silkscreen
Alt bölüm	PCB bakır yolları / Copper Side

Bu üç görünüm birlikte kullanıldığında, üç bantlı aktif ton kontrol devresinin şemadan PCB'ye kadar olan tasarımı incelenebilir. Elektrik şeması devrenin nasıl çalıştığını gösterirken, komponent yerleşimi elemanların PCB üzerindeki konumlarını, bakır yüzü ise bu elemanları birbirine bağlayan baskı devre yollarını göstermektedir.

 

[guclusat]

APEX BJT Pre Amp PCB Yapısı ve Bağlantıları​

Paylaşılan PCB, APEX BJT Pre Amp adıyla tasarlanmış bir transistörlü ön yükselteç (preamplifier) devresine aittir. Kart üzerinde simetrik besleme, ses giriş ve çıkış terminalleri ile küçük sinyal transistörlerinden oluşan yükselteç katları bulunmaktadır.

Besleme Girişi​

PCB'nin üst orta bölümünde bulunan + / 0 / − terminalleri, devrenin simetrik DC besleme bağlantısıdır.

Bu terminaller üzerinden pozitif besleme, şase/0 V ve negatif besleme karta uygulanır.

Besleme hatlarında bulunan 100 nF kondansatörler, yüksek frekanslı parazitlerin bastırılması ve devrenin daha kararlı çalışması için bypass/decoupling amacıyla kullanılmaktadır.

Besleme bağlantısı yapılırken + ve − uçların ters bağlanmamasına özellikle dikkat edilmelidir. Simetrik besleme kullanan devrelerde yanlış bağlantı, transistör ve diğer devre elemanlarının zarar görmesine neden olabilir.

Giriş ve Çıkış Bağlantıları​

Kartın alt orta bölümünde Input olarak işaretlenmiş ses giriş bağlantıları bulunmaktadır.

Giriş sinyali bu bölüm üzerinden preamplifikatör katına uygulanır. Giriş çevresindeki potansiyometreler ise devrenin tasarımına bağlı olarak ses seviyesi veya giriş sinyali kontrolü için kullanılabilir.

Kartın üst kısmının sol ve sağ taraflarında ise Out çıkış terminalleri bulunmaktadır.

Bu çıkışlar, preamplifikatör tarafından işlenen ve yükseltilen ses sinyalinin bir sonraki kat olan güç amplifikatörüne veya başka bir ses işleme devresine aktarılmasını sağlar.

Transistörlü Yükselteç Katı​

APEX BJT Pre Amp devresinin aktif elemanlarını küçük sinyal transistörleri oluşturmaktadır.

PCB üzerindeki transistor yuvaları ve şema üzerindeki işaretlemeler, BC550 / BC560 sınıfı küçük sinyal transistörlerinin kullanılabileceğini göstermektedir.

Bu tip transistörler ses frekansı uygulamalarında düşük gürültülü ön yükselteç katlarında yaygın olarak kullanılmaktadır.

Devredeki transistörlü katların temel görevleri:

• Giriş ses sinyalini yükseltmek,
• Sinyali bir sonraki kat için uygun seviyeye getirmek,
• Düşük seviyeli ses sinyallerini işlemek,
• Amplifikatörün giriş katını oluşturmak.

Direnç ve Kondansatörler​

PCB üzerinde yükselteç katlarının çalışma noktalarını belirleyen ve sinyalin işlenmesini sağlayan çok sayıda direnç ve kondansatör bulunmaktadır.

Şemada görülen bazı direnç değerleri:

İşaretleme	Değer	Genel kullanım
3K3	3,3 kΩ	Transistör kutuplama / kazanç ağı
33K	33 kΩ	Kutuplama ve sinyal ağı
1K	1 kΩ	Akım ve kutuplama kontrolü
82R	82 Ω	Akım sınırlama / emiter devresi
47K	47 kΩ	Kutuplama ve sinyal yolu

Küçük değerli 82 pF kondansatörler ise devrenin yüksek frekans davranışını düzenlemek, istenmeyen yüksek frekanslı salınımları sınırlamak veya frekans kompanzasyonu sağlamak amacıyla kullanılabilir.

PCB Genel Bağlantı Yapısı​

Kartın temel bağlantıları aşağıdaki şekilde özetlenebilir:

Bölüm	Bağlantı	Görevi
Besleme	+ / 0 / −	Simetrik DC besleme
Giriş	Input	Ses sinyalinin karta uygulanması
Aktif kat	BJT transistörler	Ses sinyalinin yükseltilmesi ve işlenmesi
Çıkış	Out	İşlenmiş ses sinyalinin alınması
Filtreleme	100 nF / 82 pF vb.	Besleme bypassı ve yüksek frekans kontrolü

APEX BJT Pre Amp, transistörlü yapısı sayesinde op-amp kullanmadan ses sinyalini işleyen bir BJT tabanlı ön yükselteç devresi olarak değerlendirilebilir. Kart, uygun simetrik besleme ile çalıştırılarak bir güç amplifikatörünün ön katında veya benzeri ses elektroniği projelerinde kullanılabilir.

 

[guclusat]

Profesyonel Mixer Channel Strip PCB Yerleşimi ve Kontrolleri​

Paylaşılan görsel, profesyonel tipte bir mikser (mixer) kanal şeridi / Channel Strip devresine ait PCB komponent yerleşimini göstermektedir.

Kart üzerinde mikrofon ve LINE girişleri, giriş kazanç kontrolü, PAN, MUTE, AUX gönderimleri ve üç bantlı EQ bölümü bir arada bulunmaktadır. Bu yapı, tek bir kanalın ses sinyalini girişten çıkışa kadar kontrol etmek için kullanılan klasik mixer channel strip mimarisine benzemektedir.

Potansiyometre ve Kontrol Dizilimi​

PCB'nin alt bölümündeki kontrol elemanları soldan sağa doğru şu şekilde sıralanmıştır:

Kontrol	Potansiyometre / Eleman	Görevi
MUTE	Basmalı anahtar + B10K	Kanalın sesini sessize alma
PAN	A10K	Sesin L/R kanallar arasındaki dağılımını ayarlama
AUX PRE	A10K	Pre-fader AUX gönderim seviyesi
AUX POST	B10K	Post-fader AUX gönderim seviyesi
LOW	B10K	Düşük frekans / Bass ayarı
MID	C10K	Orta frekans ayarı
HI	C10K	Yüksek frekans / Treble ayarı
GAIN	Kazanç potansiyometresi	Giriş sinyali kazancını ayarlama

MUTE Kontrolü​

MUTE bölümü kanalın ses sinyalini hızlı bir şekilde devre dışı bırakmak için kullanılır.

Basmalı anahtar ile kanal sessize alınabilir. PCB üzerindeki B10K potansiyometre ise ilgili kontrol katının tasarımına bağlı olarak kanal seviyesinin ayarlanmasında görev yapabilir.

PAN Kontrolü​

PAN (Panorama) kontrolü, mono kanal sinyalinin stereo çıkış içerisindeki konumunu belirlemek için kullanılır.

Potansiyometre orta konumdayken sinyal sol ve sağ kanallara dengeli olarak gönderilir. Kontrol bir tarafa çevrildiğinde sinyalin ilgili kanaldaki seviyesi artırılarak stereo görüntü içerisinde kanalın konumu değiştirilir.

AUX PRE ve AUX POST​

Kart üzerinde iki farklı AUX gönderim kontrolü bulunmaktadır.

AUX PRE, ana kanal fader seviyesinden bağımsız olarak yardımcı bir çıkışa sinyal gönderilmesine olanak sağlayan pre-fader yapıyı ifade eder.

AUX POST ise kanal seviyesinden sonra alınan sinyalin yardımcı çıkışa gönderilmesini sağlar.

Bu yapı özellikle monitör, efekt veya harici ses işlemcilerine sinyal gönderilen mixer sistemlerinde kullanışlıdır.

LOW – MID – HI EQ​

Channel Strip bölümünün önemli kısımlarından biri üç bantlı EQ (Equalizer) devresidir.

Kontrol	Frekans Bölgesi	İşlev
LOW	Düşük frekans	Bass seviyesini artırma veya azaltma
MID	Orta frekans	Orta frekansların ayarlanması
HI	Yüksek frekans	Treble seviyesini artırma veya azaltma

Bu üç kontrol kullanılarak kanalın ton karakteri değiştirilebilir. Böylece mikrofon veya LINE girişinden gelen ses, miksere gönderilmeden önce istenilen frekans karakterine getirilebilir.

GAIN Kontrolü​

GAIN potansiyometresi, giriş sinyalinin preamplifikatör katındaki kazancını ayarlamak için kullanılır.

Özellikle mikrofon ve LINE seviyeleri birbirinden farklı olduğundan, giriş kazancının doğru ayarlanması önemlidir. Gereğinden fazla kazanç verilmesi sinyalin distorsiyona girmesine, düşük kazanç ise sinyal-gürültü oranının olumsuz etkilenmesine neden olabilir.

LINE IN ve MIC IN Girişleri​

PCB'nin sağ bölümünde LINE IN ve MIC IN girişleri bulunmaktadır.

Mikrofon bağlantısı için XLR, LINE bağlantısı için ise TRS (Jack) tipi konnektörler kullanılabilecek şekilde bir giriş yapısı görülmektedir.

Bu sayede kanal şeridi hem mikrofon hem de harici line seviyeli ses kaynaklarıyla kullanılabilecek şekilde tasarlanmıştır.

Op-Amp ve Pasif Devre Elemanları​

Kart üzerinde çok sayıda operasyonel yükselteç (op-amp), direnç, elektrolitik kondansatör ve seramik/mercimek tipi kondansatör bulunmaktadır.

Op-amp katları;

• Giriş sinyalinin tamponlanması,
• Ön yükseltme,
• EQ filtrelerinin aktif olarak çalıştırılması,
• AUX sinyal yollarının oluşturulması,
• Kanal sinyalinin işlenmesi

gibi görevleri üstlenebilir.

Direnç ve kondansatörlerden oluşan ağlar ise kazanç, filtreleme, sinyal kuplajı ve frekans karakteristiğinin belirlenmesinde görev yapar.

Channel Strip Sinyal Akışı​

Kartın genel çalışma yapısı basitleştirilmiş olarak şu şekilde düşünülebilir:

MIC / LINE IN → GAIN → EQ (LOW/MID/HI) → AUX → PAN → MUTE → Çıkış

Ancak gerçek sinyal yolu, PCB'nin tam devre şeması ve bağlantı noktaları incelenerek kesin olarak belirlenmelidir.

Bu PCB, GAIN, üç bantlı EQ, AUX PRE/POST, PAN ve MUTE kontrollerini tek bir kanal üzerinde birleştiren profesyonel mixer channel strip tasarımına örnek teşkil etmektedir.

 

[Necati9]

Eki Görüntüle 32276
2 band ton kontrol devresi

Hocam iyi günler bu devreyi yapmış olduğumuz amplifikatör devresine mi montaj yapıyoruz. Bu devre iyimidir bundan daha iyi fazla bütçe çıkarmayan devre varmıdır acaba. Bu devreyi TDA2030 yada TDA7384 ile kullanabilir miyim?

 

[sjindia]

Eki Görüntüle 32299
Eki Görüntüle 32300
Eki Görüntüle 32301
Eki Görüntüle 32302
Eki Görüntüle 32303
Eki Görüntüle 32305

image is not clear , please reload

 

[guclusat]

Hocam iyi günler bu devreyi yapmış olduğumuz amplifikatör devresine mi montaj yapıyoruz. Bu devre iyimidir bundan daha iyi fazla bütçe çıkarmayan devre varmıdır acaba. Bu devreyi TDA2030 yada TDA7384 ile kullanabilir miyim?

TDA2030, TDA7384 her iki entegre için kullanabilirsiniz amplifikatör girişine bağlamanız yeterli olacaktır.