SMD Kod Okuma Rehberi: Komponentleri Nasıl Tanımlarız?

[guclusat]

SMD Kod Okuma Rehberi: Komponentleri Nasıl Tanımlarız?​

Elektronik devrelerin küçülmesiyle birlikte, transistör, diyot ve entegrelerin üzerindeki uzun parça numaraları yerini 2 veya 3 karakterlik SMD Kodlarına bıraktı. Ancak bu kodları okumak göründüğü kadar kolay değildir.

1. Kodlar Neden Karmaşıktır?​

Aynı kod (örneğin 1A) farklı üreticilerde tamamen farklı parçaları temsil edebilir:

• Philips için: BC846A (NPN Transistör)
• Zetex için: FMMT3904 (NPN Transistör)
• International Rectifier için: IRLML2402 (N-Kanal MOSFET)

2. Üreticiye Özel Küçük Harfler ve Semboller​

Üreticiler, kodun yanına kendi kimliklerini belirten ek karakterler koyarlar:

• p veya t: Philips
• s: Siemens
• Küçük üst karakter (Örn: SAᶜ): Motorola (Genellikle üretim ayı kodudur).
• G ile başlayanlar: Rohm Semiconductor (Örn: GD1 aslında D1 koduyla aynıdır ve BCW31'e eşittir).

3. Paket Yapısına Dikkat (Package Style)​

Kodun hangi parçaya ait olduğunu anlamanın en sağlam yolu paket tipini belirlemektir. Aynı kod "SOT-23" paketinde bir transistörken, "SOD-123" paketinde bir diyot olabilir.

4. "Reverse Joggle" (Ters Ayaklı) Parçalar​

Bazı komponentlerin isimlerinde "R" harfi bulunur (Örn: BFP67R). Bu parçalar normalin "ayna görüntüsü" gibidir; ayakları aşağı değil, yukarı doğru bükülmüştür. Montaj yaparken buna dikkat etmezseniz devreniz çalışmayacak veya kısa devre olacaktır.

5. Teknik Terimlerin Anlamı (Katalog Okuma)​

Kataloglarda verilen değerler genellikle "sınır değerlerdir" (limiting values):

• NPN 20V 0.1A 1W: 20V maksimum voltaj (Vce), 100mA akım ve 1W güç tüketimi.
• Base Resistor: Beyz ucuna seri direnç bağlıdır. Eğer iki değer varsa (Örn: 10k/47k), ilki seri beyz direnci, ikincisi beyz-emitör arası dirençtir.
• PIV (Diyotlarda): Diyodun dayanabileceği maksimum ters gerilimdir.

Püf Noktası:​

Eğer kodun yanında altı çizili bir harf veya farklı bir sembol görüyorsanız, bu genellikle üretimin yapıldığı ülkeyi (Hong Kong, Malezya vb.) belirtir. Kod araması yaparken bu sembolleri dikkate almadan ana koda odaklanmalısınız.

 

[guclusat]

SMD Kod Rehberi: "A" Harfi ile Başlayan Komponentler​

SMD dünyasında sadece "A" harfiyle başlayan onlarca farklı bileşen vardır. Aşağıdaki liste; kodun hangi parçaya karşılık geldiğini, paket tipini ve teknik özelliklerini içerir.

Kod Listesi ve Karşılıkları​

Kod	Parça No	Üretici	Paket	Açıklama / Muadil
1A	BC846A	Philips	SOT23	NPN Transistör (BC546A SMD muadili)
1A	FMMT3904	Zetex	SOT23	NPN Transistör (2N3904 muadili)
1A	IRLML2402	IR	SOT23	N-Kanal MOSFET (20V 0.9A)
A	BAV70W	Philips	SOT323	Çiftli Anahtarlama Diyodu
A	BCW60A	Siemens	SOT23	NPN Transistör (Genel Amaçlı)
A	MUN2111	Motorola	SOT23	Dijital Transistör (10k + 10k dirençli)
A-	TL431ACLP	TI	SOT23	Ayarlanabilir Hassas Şönt Regülatör

Dikkat Edilmesi Gereken İnce Detaylar​

Dökümanda belirtilen kritik notları forum kullanıcıları için şu şekilde özetleyebiliriz:

1. Üretici İşaretleri:
   • Kodun başında veya sonunda küçük bir "p" varsa Philips, "s" varsa Siemens üretimidir. Bu, aynı koda sahip iki farklı parçayı ayırt etmenizi sağlar.
2. Düşük Profil (Low Profile):
   • Kodun sonundaki "L" eki (Örn: AL), parçanın daha ince yapılı bir paket (SOT323 veya SC70 gibi) olduğunu gösterir.
3. Dirençli Transistörler (BRT):
   • Bazı transistörlerin içinde dahili direnç bulunur. Örneğin tabloda "10k/47k" gibi bir ifade görürseniz; ilk rakam beyz ucuna seri bağlı direnci, ikinci rakam beyz-emitör arasındaki direnci temsil eder.
4. Ters Paket (Reverse Package):
   • Eğer parça kodunda "R" harfi geçiyorsa (Örn: A7R), ayakların yönü terstir. Ölçü aletiyle kontrol etmeden kart üzerine lehimlemeyiniz.

Forumda Arama Nasıl Yapılır?​

Forumdaki arkadaşlar, ellerindeki parçanın üzerindeki kodu okuduktan sonra bu listeden kontrol edebilirler. Eğer kod tam olarak uyuşmuyorsa, parçanın paket boyutuna (SOT23 mü, SOT323 mü?) bakarak doğru elemanı bulabilirler.

 

[guclusat]

A serisinin diğer kritik parçalarını ve B harfine geçişteki önemli kodları içeren tabloyu hazırladım.
Özellikle diyotlar ve voltaj regülatörleri bu grupta çok yaygındır.

SMD Kod Rehberi: A ve B Serisi Devamı​

Aşağıdaki tablo, piyasada en çok karşınıza çıkacak olan anahtarlama diyotlarını ve genel amaçlı transistörleri içermektedir.

Kod	Parça No	Üretici	Paket	Açıklama / Teknik Detay
A1	BAW56	Philips	SOT23	Çiftli Diyot (Ortak Anot)
A4	BAV70	Philips	SOT23	Çiftli Diyot (Ortak Katot)
A7	BAV99	Philips	SOT23	Seri Bağlı Çiftli Diyot
A7p	BAV99	NXP	SOT23	BAV99 (NXP üretimi düşük parazitli)
AA	BCW60A	Siemens	SOT23	NPN Transistör 32V / 100mA
AB	BCW60B	Siemens	SOT23	NPN Transistör (Yüksek Kazançlı)
B1	BC846B	Philips	SOT23	NPN Transistör (BC546B muadili)
B3	BC847C	ITT	SOT23	NPN Transistör (Düşük Gürültülü)
B7	BCW10	Motorola	SOT23	PNP Genel Amaçlı Transistör

Tamir Notu: A1, A4 ve A7 Karışıklığı​

Forumda en çok sorulan sorulardan biri budur. Bu üç kod da "Çiftli Diyot"tur ancak iç bağlantıları tamamen farklıdır:

• A1 (BAW56): İki diyodun Anotları birleşiktir.
• A4 (BAV70): İki diyodun Katotları birleşiktir.
• A7 (BAV99): Diyotlar birbirine Seri bağlıdır.
• Yanlış parçayı takarsanız devre yolu kısa devre gibi görünebilir veya sinyal geçmez.

Kodların Yanındaki Diğer İşaretler​

Tabloda gördüğünüz küçük eklemeler üreticinin üretim bandını veya tarihini verir:

• A7W: "W" harfi genellikle parçanın SOT323 gibi daha küçük bir paket olduğunu gösterir.
• A7-: Sondaki tire işareti genellikle kurşunsuz (Pb-Free) üretim olduğunu belirtir.

Okuma İpucu: Renkli Harfler​

Dökümanda belirtilen bir diğer önemli detay: Çok küçük diyot paketlerinde (0402 veya 0603 gibi) bazen tek bir renkli harf bulunur.

• Eğer harf Kırmızı ise farklı bir değer, Mavi ise farklı bir çalışma voltajını temsil edebilir.
• Bu tarz "renk kritik" parçalarda mutlaka büyüteçle rengi teyit edip katalog bakılmalıdır.

 

[guclusat]

SMD Kod Rehberi: C ve D Serisi​

Bu gruptaki parçalar genellikle devrelerde kararlılığı sağlamak (regülasyon) ve koruma amacıyla kullanılır. Kodun yanındaki ek işaretler (nokta, çizgi veya küçük harf) voltaj değerini belirleyebilir.

Kod	Parça No	Üretici	Paket	Açıklama / Teknik Detay
C1	BC847A	Philips	SOT23	NPN Transistör (45V, 100mA)
C1	BZX84-C2V4	Philips	SOT23	2.4V Zener Diyot
C5	BC847B	Philips	SOT23	NPN Transistör (Yüksek Kazanç)
CA	BZX84-C6V2	ITT	SOT23	6.2V Zener Diyot
CP	BCX19	Philips	SOT23	NPN Transistör (500mA - Yüksek Akım)
D1	BC846A	ITT	SOT23	NPN Transistör (65V)
D1	BZV55-C2V4	Philips	SOD80	2.4V Zener (Cam Kılıf)
DA	BCX17	Philips	SOT23	PNP Transistör (500mA)

Önemli Karışıklık: C1 Kodu​

Tabloda gördüğünüz gibi C1 kodu hem bir transistör (BC847A) hem de bir Zener Diyot (BZX84-C2V4) için kullanılabilir. Bunları ayırt etmek için şu yöntemi izleyin:

• Devre Tasarımı: Parça eğer besleme hattına paralel ve şaseye bağlıysa muhtemelen Zener'dir. Eğer üç ayağı da aktif yollara bağlıysa Transistör'dür.
• Ölçüm: Multimetrenin diyot kademesinde, Zener diyot bir yönde diyot değeri gösterirken, transistör iki farklı bacak kombinasyonunda (Base-Emitter, Base-Collector) değer gösterecektir.

D Serisi ve Cam Paketler (MELF)​

Dökümanda belirtilen "SOD80" gibi paketler, SMD dünyasında silindir cam paket (MELF) olarak bilinir.

• Bu parçaların üzerinde bazen yazı yerine sadece renkli halkalar bulunur.
• Renkli halkaların sırası, parçanın voltajını veya akım değerini kodlar.

"L" Eki Hatırlatması​

Eğer elinizdeki parçanın kodu C1L veya D1L ise, bu parçanın SOT323 (SC70) denilen, normal SOT23'ten daha küçük ve alçak bir pakette olduğunu unutmayın. Özellikle cep telefonu veya tablet gibi dar alanlı kartlarda bu "L" (Low Profile) serisi çok kullanılır.

 

[guclusat]

SMD Kod Rehberi: E, F ve G Serisi​

Bu gruptaki parçaların birçoğu yüksek frekanslı sinyallerle çalıştığı için, değişim yaparken mutlaka orijinal kodun ve paket tipinin (SOT23, SOT143, SOT343) birebir tutmasına dikkat edilmelidir.

Kod	Parça No	Üretici	Paket	Açıklama / Teknik Detay
E1	BC848A	Philips	SOT23	NPN Transistör (30V, 100mA)
E1	BF771	Siemens	SOT143	RF Transistör (Yüksek Frekans)
F1	BC848B	Philips	SOT23	NPN Transistör (Genel Amaçlı)
F1	MUN2211	Motorola	SOT23	Dijital Transistör (10k + 10k dirençli)
F7	BCW32	Philips	SOT23	NPN Transistör (Yüksek Kazanç)
G1	BC848C	Philips	SOT23	NPN Transistör (Düşük Gürültü)
G1	BAV99W	Philips	SOT323	BAV99'un daha küçük paketli versiyonu
GA	BCX17	ITT	SOT23	PNP Transistör (500mA)

RF Devreleri İçin Kritik Not: SOT143 ve SOT343 Paketleri​

Dökümanda belirtilen RF transistörlerinde (Örn: E1 - BF771) paket tipi hayati önem taşır.

• SOT143: Genellikle 4 bacaklıdır ve bacaklardan biri diğerlerinden daha geniştir (Toprak bacağı). Bu, yüksek frekanslı sinyallerde paraziti önlemek içindir.
• SOT343: Çok daha küçük bir 4 bacaklı pakettir. Genellikle uydu alıcılarının (LNB) giriş katlarında veya FM verici devrelerinde karşınıza çıkar.

F1 Kodundaki "Dijital Transistör" Ayrımı​

Tabloda gördüğünüz F1 kodu, hem standart bir transistör (BC848B) hem de bir Dijital Transistör (MUN2211) olabilir.

• Dijital Transistör (BRT): İçinde dahili olarak beyz direnci barındırır. Eğer bu parçayı düz bir transistörle değiştirirseniz, devreye aşırı akım gidebilir ve işlemci çıkışını yakabilir.
• Ölçüm yaparken beyz bacağında yüksek direnç (Örn: 10k) görüyorsanız bu bir dijital transistördür.

G Serisi ve Rohm Markası​

Dökümanda geçtiği üzere, Rohm marka parçalarda G harfi genellikle bir ön ektir.

• Örneğin, parçanın üzerinde GD1 yazıyorsa, bu aslında D1 koduyla aynı özelliklere sahiptir.
• G1 kodu ayrıca BAV99W gibi çok küçük seri diyot paketlerinde de kullanılır; bu yüzden parçanın iki diyot mu yoksa transistör mü olduğunu multimetre ile teyit etmekte fayda var.

 

[guclusat]

SMD Kod Rehberi: H, J ve K Serisi​

Bu harf grupları, devrede genellikle sinyal anahtarlama ve düşük güç yönetimi görevlerini üstlenir.

Kod	Parça No	Üretici	Paket	Açıklama / Teknik Detay
H1	BC850A	Philips	SOT23	PNP Transistör (Düşük Gürültülü / Ses Devreleri)
H1	MUN2112	Motorola	SOT23	Dijital Transistör (22k + 22k dirençli)
J1	BC850B	Philips	SOT23	PNP Transistör (Yüksek Kazançlı Ses Katı)
J1	BZX84-C15	Philips	SOT23	15V Zener Diyot
K1	BC850C	Philips	SOT23	PNP Transistör (Ultra Düşük Gürültü)
K1	BAV99BRW	NXP	SOT363	Çiftli Seri Diyot (Ters Bağlantı / 6 Pin)
K1	MUN2113	Motorola	SOT23	Dijital Transistör (47k + 47k dirençli)
KA	BCX70K	Siemens	SOT23	NPN Transistör (Genel Amaçlı)

H ve J Serisi: Ses Devrelerinin Yıldızları (BC850)​

Dökümanda belirtilen BC850 serisi (H1, J1, K1), düşük gürültü (low noise) özelliğiyle bilinir.

• Eğer bir amfi devresinde veya ses ön yükselticisi (pre-amp) tamiri yapıyorsanız, bu kodlara sahip transistörleri normal transistörlerle (BC847 gibi) değiştirmemeye çalışın.
• Standart transistör takıldığında hoparlörde "dip gürültüsü" veya "tıslama" artabilir.

K1 Kodundaki "6 Pinli" Tehlike (SOT363)​

Tablodaki K1 kodu oldukça aldatıcıdır:

• Eğer parça 3 bacaklıysa muhtemelen bir transistördür.
• Ancak SOT363 paketinde 6 bacaklı bir elemanla karşılaşırsanız bu bir BAV99BRW'dur (içinde iki adet seri diyot bulunur).
• Kart üzerinde 3 bacaklı bir yer varsa ama parça 6 bacaklıysa, bu "Dual" (ikili) yapıdaki paketlerden biridir.

J1 ve K1 Dijital Transistör (BRT) Farkı​

Motorola tarafındaki J1 ve K1 kodları dijital transistörleri temsil eder:

• J1 (MUN2112): 22k Ohm dahili dirence sahiptir.
• K1 (MUN2113): 47k Ohm dahili dirence sahiptir.
• Önemli: Bu iki parça birbiri yerine takıldığında, transistörün "iletime geçme eşiği" değişeceği için devre kararsız çalışabilir (Örneğin; röle geç çekebilir veya hiç çekmeyebilir).

 

[guclusat]

L, M ve N harfleriyle devam ediyoruz. Bu grup, özellikle MOSFET'lerin, yüksek akımlı transistörlerin ve voltaj referans elemanlarının yoğunlaştığı bir bölümdür.

​

SMD Kod Rehberi: L, M ve N Serisi​

Bu gruptaki parçalar, devrelerde genellikle güç anahtarlama (switching) ve hassas gerilim takibi görevlerinde kullanılır.

Kod	Parça No	Üretici	Paket	Açıklama / Teknik Detay
L1	BC856A	Philips	SOT23	PNP Transistör (65V, 100mA)
L1	SI2301DS	Vishay	SOT23	P-Kanal MOSFET (20V, 2A - Güç Anahtarı)
M1	BC856B	Philips	SOT23	PNP Transistör (BC556B muadili)
M1	MUN2213	Motorola	SOT23	Dijital Transistör (47k + 47k dirençli)
N1	BC857A	Philips	SOT23	PNP Transistör (45V, 100mA)
N1	MUN5211	Motorola	SOT323	Dijital Transistör (10k + 10k - Küçük Paket)
N1	SI2302DS	Vishay	SOT23	N-Kanal MOSFET (20V, 2A - Yüksek Akım)

L1 ve N1 Kodlarındaki Büyük Tehlike: MOSFET vs Transistör​

Dökümanda belirtilen en kritik çakışmalardan biri buradadır.

• L1 hem bir standart PNP transistör hem de bir P-Kanal MOSFET olabilir.
• N1 hem bir PNP transistör hem de bir N-Kanal MOSFET olabilir.
• Farkı nasıl anlarsınız? Eğer parça bir anakartın giriş katında veya pil şarj devresindeyse muhtemelen SI2301/02 serisi bir MOSFET'tir. MOSFET'ler transistörlere göre çok daha yüksek akım (2 Amper) taşıyabilir. Yanlışlıkla transistör takarsanız anında yanacaktır.

M1 ve N1: Dijital Transistör (BRT) Varyasyonları​

Motorola'nın dijital transistörleri bu grupta paket farkıyla ayrılır:

• MUN2213 (M1): Standart SOT23 paketindedir.
• MUN5211 (N1): SOT323 (SC-70) denilen çok daha küçük bir pakettedir.
• Tamir İpucu: Eğer N1 kodlu parça gözle görülür şekilde diğerlerinden küçükse, mutlaka SOT323 kataloğuna bakılmalıdır.

Voltaj Sınırlarına Dikkat​

• BC856 (L1/M1): 65 Volt'a kadar dayanıklıdır.
• BC857 (N1): 45 Volt'a kadar dayanıklıdır.
• Eğer 50V ile çalışan bir devrede BC857 (N1) kullanırsanız, parça sınır değerlerini aşacağı için kısa sürede arızalanabilir. Tamirde elinizde N1 yoksa L1 kullanmak daha güvenli bir "üst model" seçimi olacaktır.