guclusat

Tanınmış Üye
Süper Moderatör
Ohm Kanunu ​


Bir elektrik devresinde; akım, voltaj ve direnç arasında bir bağlantı mevcuttur. Bu bağlantıyı veren kanuna Ohm kanunu adı verilir. 1827 yılında Georg Simon Ohm şu tanımı yapmıştır: "Bir iletkenin iki ucu arasındaki potansiyel farkının,iletkenden geçen akım şiddetine oranı sabittir."
R = V / I şeklinde ifade edilir. Burada R dirençtir. Bu direnç rezistans veya empedans olabilir. V volttur. İ de akım yani Amperdir.

Su dolu bir depo olsun, bunun dibine 5 mm çapında bir delik açalım, bir de 10 mm çapında bir delik açalım. Büyük delikten daha çok suyun aktığını yani bu deliğin suyu daha az engellediğini görürüz. Burada deliğin engellemesi dirence, akan suyun miktarı akıma, depodaki suyun yüksekliği voltaja karşılık gelir. Elektrik devrelerinde de, bir gerilimin karşısına bir direnç koyarsanız, direncin müsaade ettiği kadar elektron geçebilir, yani akım akabilir, geçemeyen itişip duran bir kısım elektron ise, ısı enerjisine dönüşür ve sıcaklık olarak karşımıza çıkar. Direnç birimi "Ohm"dur bu değer ne kadar büyük ise o kadar çok direnç var anlamına gelir.

---------- Sonra gönderilen 21-10-2011 Saat 21:57 ---------- İlk önce gönderilen 12-11-2009 Saat 13:31 ----------

Dirençler seri bağlanırsa toplam dirençleri artar. Parelel bağlanırsa toplam dirençleri düşer.
Bunu basit bir formülle formülize edebiliriz. Bu formüle OHM kanıunu denir.
I = E / R yada R = E / I yada E = I x R
burada R = direnç (birimi ohm) , I = akım (birimi amper) E =gerilim (birimi Volt)
Bir örnekle açıklarsak
2 ohm bir direncin üstünden 2 amper akım geçiyorsa bu dir
encin üstündeki voltaj nedir ?
E = I x R formülünden E = 2 x 2 = 4 volt bulunur.
 

Ohm Kanunu Nedir? – Gerilim, Akım ve Direnç Hesaplama​

Ohm Kanunu, elektrik ve elektronik devrelerde gerilim, akım ve direnç arasındaki ilişkiyi açıklayan temel elektrik kurallarından biridir.

Elektronik devrelerin analizinde, arıza tespitinde ve komponent seçiminde Ohm Kanunu oldukça sık kullanılır.

Ohm Kanunu Formülü​

Ohm Kanunu'nun temel formülü:

I = V / R

Buradan diğer değerleri de hesaplayabiliriz:

V = I × R

R = V / I


Burada:
  • V = Gerilim → Volt (V)
  • I = Akım → Amper (A)
  • R = Direnç → Ohm (Ω)

Gerilim Hesaplama​

Akım ve direnç değerleri biliniyorsa gerilim şu şekilde hesaplanır:

V = I × R

Örnek:​

Bir devreden 2 A akım geçiyor ve devrede 10 Ω direnç bulunuyorsa:

V = 2 × 10

V = 20 V


Devrenin gerilimi 20 Volt olur.

Akım Hesaplama​

Gerilim ve direnç değerleri biliniyorsa akım:

I = V / R formülüyle hesaplanır.

Örnek:​

Bir devrede 12 V gerilim ve 6 Ω direnç bulunuyor.

I = 12 / 6

I = 2 A


Bu durumda direnç üzerinden 2 Amper akım geçer.

Direnç Hesaplama​

Gerilim ve akım değerleri biliniyorsa direnç:

R = V / I formülüyle bulunur.

Örnek:​

Bir devrede 24 V gerilim altında 3 A akım ölçülüyor.

R = 24 / 3

R = 8 Ω


Devrenin eşdeğer direnci 8 Ohm olur.

Ohm Kanunu Üçgeni​

Ohm Kanunu'nu kolay hatırlamak için aşağıdaki ilişki kullanılabilir:

V = I × R

Buradan:

I = V / R

R = V / I
şeklinde diğer formüller elde edilir.

Elektriksel Güç Hesabı​

Ohm Kanunu ile birlikte elektriksel güç hesaplamaları da yapılabilir.

Temel güç formülü:

P = V × I

Burada:
  • P = Güç (Watt)
  • V = Gerilim (Volt)
  • I = Akım (Amper)
Ohm Kanunu kullanılarak güç şu şekilde de hesaplanabilir:

P = I² × R ve P = V² / R

Güç Hesabı Örneği​

12 V gerilimle çalışan 6 Ω değerindeki bir direnç üzerinden geçen akımı hesaplayalım:

I = V / R

I = 12 / 6

I = 2 A


Şimdi gücü hesaplayalım:

P = V × I

P = 12 × 2

P = 24 W


Bu durumda direnç üzerinde yaklaşık 24 Watt güç harcanmaktadır.

Pratik devre tasarımında direnç seçerken yalnızca hesaplanan güç değerine eşit bir direnç kullanılmamalı, uygun bir güvenlik payı bırakılmalıdır.

Seri Devrede Ohm Kanunu​

Seri bağlı dirençlerde toplam direnç:

Rₜ = R₁ + R₂ + R₃ + ... şeklinde hesaplanır.

Örnek:​

10 Ω, 20 Ω ve 30 Ω direnç seri bağlanırsa:

Rₜ = 10 + 20 + 30

Rₜ = 60 Ω


Seri devrede bütün elemanlardan geçen akım aynıdır.

Paralel Devrede Ohm Kanunu​

İki direnç paralel bağlandığında eşdeğer direnç:

Rₜ = (R₁ × R₂) / (R₁ + R₂)

formülüyle hesaplanabilir.

Örnek:​

10 Ω ve 10 Ω iki direnç paralel bağlanırsa:

Rₜ = (10 × 10) / (10 + 10)

Rₜ = 100 / 20

Rₜ = 5 Ω


Paralel devrede eşdeğer direnç, tek tek dirençlerin en küçüğünden daha küçük olur.

Elektronik Servisinde Ohm Kanunu​

Ohm Kanunu yalnızca teorik devre hesaplarında kullanılmaz. Elektronik servisinde de arıza tespitinin temel araçlarından biridir.

Özellikle:
  • TV güç kartları
  • LED TV devreleri
  • Monitör kartları
  • Uydu alıcıları
  • Amplifikatörler
  • Adaptörler
  • SMPS güç kaynakları
  • Transistör devreleri
  • LED devreleri
  • Röle devreleri
  • Motor sürücüleri gibi birçok elektronik devrede kullanılır.

Örneğin bir devrede direnç üzerindeki gerilim ölçülerek, direnç değeri biliniyorsa devreden geçen yaklaşık akım hesaplanabilir.

Arıza Tespitinde Örnek​

Bir elektronik kart üzerinde 100 Ω direnç bulunduğunu ve direnç üzerinde 10 V ölçüldüğünü düşünelim.

Ohm Kanunu:

I = V / R

I = 10 / 100

I = 0,1 A


Yani:

I = 100 mA akım geçtiği hesaplanır.

Bu değer, devrenin normal çalışma koşullarıyla karşılaştırılarak arıza tespitinde kullanılabilir.

Ölçüm Yaparken Dikkat​

Ohm Kanunu hesaplamaları yapılırken ölçüm koşullarına dikkat edilmelidir.

Direnç ölçümü yapılırken devrenin enerjisi kesilmiş olmalıdır.

Gerilim ölçümü ise uygun ölçüm kademesinde ve devre enerjiliyken yapılır.

Ayrıca elektronik kartlarda ölçülen direnç değeri her zaman doğrudan üzerindeki direnç değerini göstermeyebilir. Çünkü komponent devre üzerinde başka elemanlara bağlı olduğundan paralel yollar ve diğer devre elemanları ölçümü etkileyebilir.

Bu nedenle servis ölçümlerinde yalnızca multimetre değerine bakmak yerine devrenin çalışma prensibi de değerlendirilmelidir.

Ohm Kanunu Kısa Özet​

Aranan değerFormül
Gerilim (V)V = I × R
Akım (I)I = V / R
Direnç (R)R = V / I
Güç (P)P = V × I
GüçP = I² × R
GüçP = V² / R
 
Geri
Yukarı