FM Alıcı devresi

[guclusat]

2 Transistörlü Süper-Rejeneratif FM / VHF Radyo Alıcısı​

Bu projede, mekanik olarak yapımı son derece kolay olan ve az bileşenle FM bandı yayınlarını yakalayabilen 2 transistörlü bir Süper-Rejeneratif Alıcı devresini inceleyeceğiz. Devre, yüksek frekanslı bir dedektör osilatör katı ve ardından gelen tek kademeli bir ses amplifikatöründen oluşmaktadır.

Devre Katlarının Teknik Analizi​

1. Süper-Rejeneratif Dedektör Katı (Q1 - BF494)​

Devrenin RF kalbi Q1 (BF494) yüksek frekans NPN transistörüdür.

• Frekans Seçimi (L1 ve VC1): Antenden gelen sinyaller L1 bobini ve VC1 (22pF) trimmer kondansatörünün oluşturduğu tank devresiyle filtrelenir. Trimer kondansatör çevrilerek istasyon araması (tuning) yapılır.
• Süper-Rejenerasyon Mantığı: Devre, geleneksel rejeneratif radyolar gibi sadece salınım sınırında durmaz; L2 bobini, R2 ve C5 (10pF) bileşenlerinin oluşturduğu zamanlama yapısıyla kendi kendini çok yüksek bir frekansta (insan kulağının duyamayacağı quenching frekansında) sürekli olarak açıp kapatır. Bu sayede mikrovoltlar seviyesindeki zayıf FM sinyalleri bile devasa bir kazançla çözümlenir.

2. Ses Amplifikatör Katı (Q2 - BC559)​

Q1 transistörünün kolektöründe çözümlenen ses sinyali, C3 (10nF) kondansatörü üzerinden yüksek frekanslı gürültülerden arındırılarak Q2 (BC559) PNP tipi ses transistörüne aktarılır. Bu transistör, sinyali doğrudan LS1 (Hoparlör / Yüksek Empedanslı Kulaklık) üzerinden duyabileceğiniz seviyeye yükseltir.

Malzeme Listesi (Parts List)​

Dirençler (1/4W Standart)​

• R1, R2, R3, R4: 10 k
• R5: 1 k

Kondansatörler​

• C1, C2, C3: 10 nF (Seramik / Kutu)
• C4: 10 uF / 16V (Elektrolitik)
• C5: 10 pF (Seramik / Mercimek)
• VC1: 22 pF Trimmer Kondansatör (İstasyon Ayarı İçin)

Yarı İletkenler​

• Q1: BF494 (Yüksek Frekans RF NPN Transistör)
• Q2: BC559 (Genel Amaçlı PNP Ses Transistörü)

Bobin Yapım Detayları (Critical Inductors)​

• L1 (0.206 uH): 0.8mm (20 AWG) kalınlığında emaye bakır telden, 8mm iç çapına yan yana bitişik 5 tur olarak hava nüveli (içi boş) sarılır.
• L2 (0.759 uH): Şemada dipnotta belirtilen R6 ifadesi aslında bir baskı hatasıdır; doğrusu 6mm çapında bir ferrit çubuk (nüve) üzerine 0.2mm ince emaye telden yan yana 20 tur sarılarak elde edilir.

Diğer Elemanlar​

• BAT1: 9V Pil
• LS1: Hoparlör (Daha net ses ve iyi eşleme için eski tip yüksek empedanslı kulaklıklar veya küçük bir LM386 amfi katı çıkışa eklenebilir)

 

[guclusat]

Bu şemada ses transistörü yerine doğrudan bir ses entegresi kullanıldığı için hoparlör veya kulaklıktan çok daha gür ve temiz bir ses almak mümkündür. Ayrıca RF katında iki adet BF494 transistörü kullanılarak kararlılık artırılmıştır.

LM386 Ses Entegreli Süper-Rejeneratif FM / VHF Radyo Alıcısı​

Bu projede, amatör telsizciler ve hobi elektroniğiyle ilgilenenler için yapımı son derece keyifli, ses çıkışı LM386 entegresi ile güçlendirilmiş Süper-Rejeneratif bir FM / VHF alıcı devresini inceleyeceğiz. Devre, 4.5V DC gibi düşük bir gerilimle (3 adet AA pil veya düzgün filtre edilmiş bir kaynakla) rahatça çalışabilmektedir.

Devre Katlarının Teknik Analizi​

1. RF ve Dedektör Katı (Q1, Q2 - BF494)​

Devrenin ön yüzünde iki adet BF494 yüksek frekans transistörü yer almaktadır.

• L1 Bobini ve VC1 Trimeri: Antenden gelen yüksek frekanslı sinyal, L1 bobini ve VC1 (22pF) trimer kondansatörünün oluşturduğu tank devresinde filtrelenir. İstasyon seçimi (Tuning) bu trimer kondansatör ayarlanarak yapılır.
• Süper-Rejenerasyon: Q1 ve Q2 transistörleri birbirini besleyen bir osilatör/dedektör yapısı kurar. Gelen zayıf FM sinyalleri, bu katın kendi içinde oluşturduğu yüksek frekanslı anahtarlama (quench) etkisi sayesinde tek aşamada binlerce kat yükseltilerek demodüle edilir (sese dönüştürülür).

2. Ses Amplifikatörü Katı (U1 - LM386)​

RF katında çözülen ses sinyali, C1 (0.22 uF) kuplaj kondansatörü üzerinden geçerek RV1 (10k) potansiyometresine gelir.

• RV1 Potu: Alıcının ses seviyesini (Volume) ayarlamak için kullanılır.
• LM386 Güç Amfisi: Ses sinyali LM386 entegresinin 3 numaralı (non-inverting) girişine uygulanır. Entegre, zayıf ses sinyalini doğrudan J1 (Kulaklık/Hoparlör çıkışı) üzerinden harici bir hoparlörü rahatça sürebilecek güce ulaştırır. C3 (220$\mu$F) kondansatörü, çıkıştaki DC bileşenleri keserek hoparlöre sadece saf ses sinyalinin gitmesini sağlar.

Malzeme Listesi (Parts List)​

Dirençler ve Potansiyometreler​

• R1: 22 k (1/4W Karbon)
• RV1: 10 k Potansiyometre (Ses Kontrolü)

Kondansatörler​

• VC1: 22 pF Trimmer Kondansatör (İstasyon Ayarı)
• C1: 0.22 uF (Kutupsuz Kutu / Polyester veya Seramik)
• C2: 0.1 uF (100nF - Seramik / Mercimek)
• C3: 220 uF / 10V veya 16V (Elektrolitik)

Yarı İletkenler ve Entegreler​

• Q1, Q2: BF494 (Yüksek Frekans RF NPN Transistör)
• U1: LM386 (Düşük Voltaj Ses Güç Amplifikatör Entegresi)

Bobin Detayı (L1)​

• L1: 1.2mm (18 SWG) kalınlığında emaye bakır telden, hava nüveli (içi boş) olacak şekilde yan yana bitişik 4 tur sarılır. Sarım çapı yaklaşık 6-8mm civarında tutulabilir.

Diğer Bileşenler​

• BAT1: 4.5V Pil (3 adet 1.5V pil serisi)
• J1 / JACK NC: 3.5mm Kulaklık veya Hoparlör Soketi
• ON/OFF Anahtarı: Güç açma-kapama anahtarı