Eeprom Yazma Devresi

[guclusat]

EEPROM Yazma Devresi: Hafıza Çiplerini Yeniden Hayata Döndürmek​

EEPROM (Electrically Erasable Programmable Read-Only Memory), elektrikle silinebilir ve yeniden programlanabilir kalıcı hafıza birimidir. Bu çipler; cihazların ayarlarını, kanal listelerini veya çalışma yazılımlarını (Firmware) saklar. Bir EEPROM yazıcı (Programmer), bilgisayardaki bir dosyayı bu çipin içine "basmamızı" sağlar.

​

Teknik Analiz: Seri Port (RS232) Beslemeli EEPROM Yazıcı​

Bu devre, harici bir güç kaynağına ihtiyaç duymadan, seri portun sinyal uçlarından aldığı voltajı regüle ederek çalışır.

Devre Bileşenlerinin Görevleri:​

• DB9 Konnektör: Bilgisayarın seri portuna bağlanır.
  • 7, 8 ve 4 nolu pinler: Diodlar (D5, D6, D7) üzerinden geçerek devrenin beslemesini (VCC) sağlar.
  • 3 nolu pin (TX): Veri gönderimi (SDA/SCL kontrolü) için kullanılır.
  • 5 nolu pin: Şase (GND).
• Zener Diyotlar (D1, D2, D3): Burası çok kritik! Seri porttan gelen 12V civarındaki gerilimi, EEPROM'un çalışabileceği 5.1V seviyesine sabitlerler. Çipi yüksek voltajdan korurlar.
• D4 LED ve R3: Devreye enerji geldiğini ve yazma/okuma işleminin aktif olduğunu gösteren durum göstergesidir.
• C1 ve C2 Kondansatörleri: Filtreleme görevi görürler. Beslemedeki parazitleri temizleyerek yazma işleminin hatasız (Data Error almadan) yapılmasını sağlarlar.
• 24LCxxx Çipi: Hedef hafıza entegresi. 1, 2, 3 ve 4 nolu bacaklar şaseye (GND) çekilerek "Cihaz Adresi 0" olarak set edilmiştir.

Bu Devre Neden Önemli?​

Bu devre özellikle 24C02, 24C04, 24C16 gibi uyduların kanal hafızalarını ve televizyonların "Option Byte" ayarlarını sıfırlamak için birebirdir.

Dikkat Edilmesi Gerekenler:

1. Sinyal Seviyesi: Bazı yeni nesil laptopların seri port çıkışları (USB-Seri dönüştürücüler) yeterli voltajı veremeyebilir. Bu devre en iyi "Gerçek COM Portu" olan masaüstü bilgisayarlarda çalışır.
2. Yazılım: Bu şemayı en kararlı şekilde PonyProg2000 veya IC-Prog yazılımlarıyla, "SI-Prog API" ayarını seçerek kullanabilirsiniz.

 

[guclusat]

Bu, bilgisayarın Paralel Portuna (LPT - DB25) bağlanan, transistör anahtarlamalı daha profesyonel bir 24Cxx EEPROM yazıcı devresi.

İlk şemadaki seri portlu basit yapıya göre bu devre, transistörler sayesinde sinyalleri daha stabil ve keskin (Logic 0/1 geçişleri daha temiz) iletir.

Teknik Analiz: Paralel Port (LPT) Tabanlı I2C Yazıcı
Bu devre, LPT portunun veri pinlerini kullanarak EEPROM'un SDA (Veri) ve SCL (Saat) hatlarını kontrol eder. Transistörler burada "buffer" (tampon) ve anahtar görevi görür.

Devre Bileşenlerinin Görevleri:​

• DB25 Konnektör: Bilgisayarın LPT portuna bağlanır.
  • 2 ve 3 nolu pinler: R1 ve R2 dirençleri üzerinden Q1 ve Q2 transistörlerini sürer. Bu sayede işlemci pinleri doğrudan yüke binmez, korunur.
  • 12 ve 13 nolu pinler: Yazılımın veri okuması (Feedback) yapabilmesi için geri dönüş hattı olarak kullanılır.
• Q1 ve Q2 Transistörleri (NPN): Açık kolektör mantığıyla çalışırlar. I2C hattını (SDA/SCL) şaseye çekerek veri paketlerini oluştururlar.
• R3 ve R4 Pull-Up Dirençleri: I2C protokolünün temelidir. Transistörler pasif olduğunda hatların lojik 1 (+5V) seviyesinde kalmasını sağlarlar.
• Besleme (+5V): Şemada bir voltaj regülatörü görünmüyor; bu devre genellikle bilgisayarın bir USB portundan veya harici bir güç kaynağından gelen +5V ile beslenir.
• Bus I2C Çıkışı: Bu devrenin en güzel yanı, sadece bir entegre soketi değil, dışarıya bir "I2C Bus" soketi de bırakmış olmasıdır. Bu sayede entegreyi sökmeden, doğrudan cihaz üzerindeki I2C hattına bağlanıp işlem yapılabilir.

Neden LPT Portu?​

Usta, paralel portlu devreler (LPT), seri portlulara (COM) göre çok daha hızlıdır. Özellikle büyük kapasiteli (24C64, 24C128 gibi) EEPROM'ları yazarken zamandan ciddi tasarruf sağlar.

Kullanım Notları:

1. Yazılım: Bu şema genellikle PonyProg yazılımında "Parallel - AVR ISP I/O" veya özel LPT ayarlarıyla çalışır.
2. LPT Modu: Bilgisayarın BIOS ayarlarından LPT portunun "EPP" veya "ECP" modunda olduğundan emin olunmalıdır.
3. Transistör Seçimi: Burada genellikle BC547 veya 2N2222 gibi standart NPN transistörler iş görür.

 

[guclusat]

24Cxx (I2C) serisini değil, aynı zamanda otomotiv ve eski endüstriyel cihazlarda çok sık karşımıza çıkan 93Cxx (Microwire) serisi EEPROM'ları da desteklemesi.

Bu devreyi teknik olarak diğerlerinden ayıran "profesyonel" detayları inceleyelim:

Teknik Analiz: Profesyonel Çoklu EEPROM Yazıcı (24Cxx & 93Cxx)​

Bu şema, besleme katından sinyal korumasına kadar tam bir "servis ekipmanı" mantığıyla tasarlanmış.

1. Gelişmiş Besleme Katı (78L05 Regülasyonu)​

Önceki basit devrede sadece Zener diyot varken, burada gerçek bir voltaj regülatörü olan 78L05 kullanılmış.

• 1N4148 Diyot Grubu: Seri portun 4, 7 ve 8 nolu pinlerinden gelen voltajı doğrultup birleştirir.
• 78L05 Regülatör: Giriş voltajı ne kadar dalgalı olursa olsun, entegrelere tam olarak stabil +5V sağlar. Bu, yazma işlemi sırasında veri bozulması (corruption) riskini neredeyse sıfıra indirir.
• Kondansatör Filtreleme: Giriş ve çıkıştaki 47µf elektrolitik kondansatörler voltajdaki ani çökmeleri engeller.

2. 93Cxx Desteği ve J1 Jumper Mantığı​

93Cxx serisi bellekler (Örn: 93C46, 93C56), 24 serisinden farklı olarak "Microwire" protokolü ile çalışır ve bacak bağlantıları farklıdır.

• J1 Jumper: Şemada belirtildiği gibi;
  • J1 ON: 24Cxx serisi ve bazı özel 93Cxx modelleri için kullanılır.
  • J1 OFF: Standart 93Cxx serisi programlanırken devre yolunu ayırmak için kullanılır.
• Z5V1 Zener Diyotlar: Sinyal hatlarındaki (SDA, SCL, CS vb.) gerilimi 5.1V ile sınırlandırarak portu ve entegreyi korur.

3. Conector Opcional (Opsiyonel Konnektör)​

Şemanın ortasındaki bu hat, devreyi bir kutuya monte ettiğinizde dışarıya kablo çıkartıp "devre üstü programlama" (In-circuit) yapmanıza olanak tanır.

Neden 93Cxx Desteği Önemli?
Usta, bu 93 serisi çipler genellikle araç gösterge panellerinde (immobilizer verileri vb.), ağ kartlarında ve bazı eski tip yazıcılarda bulunur. Sadece 24 serisi yazan bir devreyle bu cihazlara müdahale edemezsin. Bu şema ile "iki cihaz bir arada" kolaylığı sağlanmış.

Kullanım Notu:

• Bu devre de bilgisayarın RS232 (Seri) portunu kullanır.
• Yazılım olarak PonyProg içerisinde "Interface Setup" kısmından "SI-Prog I/O" seçilmeli ve çip tipi (24 veya 93) doğru seçilmelidir.

 

[guclusat]

Bu şema aslında ilk verdiğiM basit seri port devresinin "modifiye edilmiş" ve 93Cx6 (Microwire) desteği eklenmiş hali. Luis Del Giudice'nin devresine göre biraz daha kompakt, regülatör yerine yine zener diyotlu stabilizasyon kullanan ama işlevsel bir tasarım.

Teknik İnceleme: Kompakt Hibrit EEPROM Yazıcı (24Cxx & 93Cx6)
Bu devre, seri portun (DB9) sınırlı enerji ve sinyal uçlarını en verimli şekilde kullanarak iki farklı protokolü (I2C ve Microwire) tek bir kartta birleştiriyor.

1. Protokol Geçişi ve SW1 Anahtarı​

Şemanın en altında gördüğümüz SW1 anahtarı, devrenin hangi tip entegre ile çalışacağını belirleyen donanımsal bir seçicidir.

• 93Cx6 serisi (93C46, 93C56, 93C66 gibi) çipler, Chip Select (CS) sinyaline ihtiyaç duyarlar. SW1 anahtarı bu sinyal yollarını ve besleme hatlarını ilgili entegreye yönlendirmek için kullanılır.

2. Besleme ve Sinyal Sınırlama (D1-D4 Zener Grubu)​

Bu devrede Luis Del Giudice'nin devresinden farklı olarak 4 adet zener diyot kullanılmış:

• D1 (Besleme Zeneri): D5, D6 ve D7 diyotlarından gelen voltajı EEPROM'un güvenle çalışacağı seviyeye (genellikle 5.1V) sabitler. C1 ve C2 kondansatörleri ise bu voltajın "temiz" (pürüzsüz) olmasını sağlar.
• D2, D3 ve D4 (Sinyal Zenerleri): Bilgisayarın seri portundan gelen ±12V seviyesindeki yüksek gerilimli veriyi, entegrenin lojik seviyelerine (+5V) indirger. Bu sayede çiplerin yanması önlenir.

3. Durum Göstergesi (LED)​

R4 direnci üzerinden beslenen LED, devreye enerji geldiğinde yanar. Yazma veya okuma sırasında seri porttan çekilen akıma bağlı olarak LED'in parlaklığında hafif değişimler görülebilir, bu da işlemin devam ettiğini anlamamıza yardımcı olur.

93Cx6 Entegrelerinde "Organizasyon" Farkı​

93 serisi EEPROM'larda (Microwire) veri yapısı bazen 8-bit bazen 16-bit olarak organize edilir.

• Eğer PonyProg gibi bir yazılım kullanıyorlarsa, yazılım içinden çipi seçerken "x8" veya "x16" seçeneklerine dikkat etmeleri gerekir. Yanlış seçim yapılırsa veri okunur ama anlamsız (karman çorman) görünebilir.