Class D Amplifikatör Çıkış Bobini: T-106/26 Nüve, Endüktans Değerleri ve Sarım Tablosu
Class D amplifikatörlerde çıkış katından sonra kullanılan LC alçak geçiren filtre, anahtarlama frekansını bastırarak hoparlöre daha temiz bir ses sinyali aktarılmasını sağlar.Bu filtrenin en önemli elemanlarından biri çıkış bobinidir. Bobinin endüktans değeri, nüve tipi, sarım sayısı ve kullanılan tel çapı amplifikatörün çalışma koşullarına göre belirlenmelidir.
Bu nedenle Class D amplifikatörlerde kullanılacak bobini seçerken yalnızca “kaç tur sarılacağına” bakmak yeterli değildir. Amplifikatörün çıkış gücü, besleme gerilimi, anahtarlama frekansı, hoparlör empedansı ve bobinin taşıyacağı akım da dikkate alınmalıdır.
T-106/26 Toroid Nüve
Bu konuda kullanılan nüve sarı-beyaz kodlu demir toz nüve T-106/26 olarak belirtilmiştir.Verilen temel ölçüler:
- Dış çap (D): 26,9 mm
- İç çap (d): 14,5 mm
- Yükseklik: 11,1 mm
- Etkin kesit alanı (A): 0,659 cm²
- Manyetik yol uzunluğu (U): 64,9 mm
- Hacim (V): 4,28 cm³
Önerilen Sarım Tablosu
Mevcut uygulamada verilen değerler aşağıdaki şekildedir:| Hedef Endüktans | Sarım Sayısı |
|---|---|
| 22 µH | 16 tur |
| 27 µH | 17 tur |
| 30 µH | 18 tur |
| 33 µH | 19 tur |
| 39 µH | 21 tur |
| 47 µH | 23 tur |
| 56 µH | 25 tur |
Bobin Sarımında Tel Çapı Neden Önemlidir?
Class D amplifikatörlerde çıkış bobininden ses gücüne bağlı olarak yüksek akım geçebilir.Bu nedenle yalnızca endüktans değerini tutturmak yeterli değildir. Kullanılan telin taşıyabileceği akım da dikkate alınmalıdır.
Yüksek güçlü amplifikatörlerde ince tek tel kullanılması:
- Bobinin ısınmasına
- Bakır kayıplarının artmasına
- Verimin düşmesine
- Bobin endüktansının çalışma koşullarında değişmesine
Daha yüksek akımlı uygulamalarda uygun çapta emaye bobin teli veya gerekli durumlarda birden fazla telin paralel kullanılması düşünülebilir.
Sarım Yaparken Dikkat Edilecek Noktalar
Bobin sarılırken tellerin nüve üzerinde mümkün olduğunca düzenli ve sıkı şekilde yerleştirilmesi gerekir.Sarım sırasında:
- Tur sayısı doğru sayılmalı
- Telin izolasyonu zarar görmemeli
- Sarımlar mümkün olduğunca düzenli olmalı
- Bobin mekanik olarak sağlamlaştırılmalı
- Nüve çatlak veya hasarlı olmamalı
Endüktans Ölçümü Yapmak En Doğru Yöntemdir
Bobin sarıldıktan sonra mümkünse LCR metre veya uygun bir endüktans ölçer ile ölçüm yapılmalıdır.Örneğin hedef değer 33 µH ise, bobinin gerçekten yaklaşık bu değerde olup olmadığı ölçülerek kontrol edilebilir.
Bu özellikle Class D amplifikatörlerde önemlidir. Çünkü çıkış filtresindeki bobin ve kondansatör birlikte çalışır ve filtrenin karakteristiğini belirler.
Class D Amplifikatörde Bobinin Görevi
Class D amplifikatör çıkışında MOSFET'ler yüksek frekansta anahtarlama yapar.Çıkış filtresindeki:
Bobin + Kondansatör = LC Alçak Geçiren Filtre
şeklinde çalışır.
Bobin düşük frekanslı ses sinyalinin geçmesine izin verirken yüksek frekanslı anahtarlama bileşenlerinin hoparlöre ulaşmasını azaltır.
Bu nedenle bobin değerinin rastgele değiştirilmesi amplifikatörün çalışma şeklini ve çıkış filtresinin davranışını değiştirebilir.
Önemli Uyarı
Buradaki 22–56 µH değerleri ve sarım sayıları genel bir uygulama tablosu olarak değerlendirilmelidir.Her Class D amplifikatör için aynı bobin değeri uygun değildir.
Özellikle yüksek güçlü uygulamalarda bobin seçimi yapılırken:
- Amplifikatör besleme gerilimi
- Çıkış gücü
- Hoparlör empedansı
- Anahtarlama frekansı
- Maksimum çıkış akımı
- Nüvenin malzemesi
- Bobinin doyma akımı
- Tel çapı
- DC direnç (DCR)
Sonuç olarak: T-106/26 sarı-beyaz nüve ile farklı endüktans değerlerinde Class D çıkış bobinleri hazırlanabilir. Ancak özellikle yüksek güçlü amplifikatörlerde sarım sayısından daha önemli konulardan biri de bobinin doyuma girmeden gerekli akımı taşıyabilmesidir.
Bu nedenle mümkünse bobin sarıldıktan sonra LCR metre ile endüktans değeri ve çalışma sırasında sıcaklığı kontrol edilmelidir.
Son düzenleme:
