Ustam kolay gelsin, ellerine sağlık. Beko 11.1 şaselerde
"cik cik" (kesik kesik ötme/pompalama) sesi, beslemenin aşırı yüke (kısa devreye) binip kendini korumaya geçmesinden veya TDA4605 entegresinin start aldıktan hemen sonra besleme alamayıp sürekli restart atmasından kaynaklanır.
Eleman değişimlerini çok doğru hat üzerinden yapmışsın (680k, 390k ve TDA4605 koruma/start dirençleri bu şasenin kroniğidir). Sorduğun soruları adım adım cevaplayıp arızayı nokta atışı bulalım:
1. IC401 (TDA4605) 5 Nolu Bacak Kaç Volt Vermeli?
- Cevap: TDA4605'in 5 nolu bacağı Gate sürücü (Drive) çıkışıdır.
- Buradaki voltaj doğru akım (DC) kademesinde voltmetre ile SAĞLIKLI ÖLÇÜLEMEZ. Çünkü buradan BUZ90'ın Gate'ine genliği yaklaşık 10V-12V olan çok yüksek frekanslı bir kare dalga sinyal gönderilir. DC voltmetrede 0V veya anlık sapmalar görmen normaldir (osiloskopla bakılması gerekir).
- Kritik Detay (6 nolu bacak): 6 nolu bacakta (Vcc) gördüğün 10V - 7V arası dalgalanma (ip atlama) bize entegrenin start almaya çalıştığını fakat sekonderden (veya feedback sargısından) besleme gelemediği için Voltajın çöktüğünü ve entegrenin sürekli reseti bastığını anlatır. "Cik cik" sesinin kaynağı tam olarak bu dalgalanmadır.
2. "Cik Cik" Sesinin En Yaygın 3 Sebebi ve Test Adımları
A) Sekonder Kısımda (Yatay/Line Çıkış) Kısa Devre (En Yüksek İhtimal)
"Cik cik" sesi genelde primerden değil, sekonderdeki bir kısa devreden dolayı beslemenin korumaya girmesinden yapar.
- BU508DFI Transistörünü Boşa Çıkarın: Cihazın fişini çekip BU508DFI'yi (T101) karttan tamamen sökün.
- Lamba Testi Yapın: BU508DFI'nin Kollektör ve Emiter pad'lerinin (şasedeki deliklerinin) arasına 60W'lık standart filamanlı ampul bağlayın.
- Fişi takıp start verin:
- Ampul sabit yanıyor ve "cik cik" sesi kesildiyse: Besleme katın (TDA4605/BUZ90) sağlamdır! Arıza yatay tarama katındadır (EHT trafosu, Yoke/Saptırma bobini, EHT çevresindeki diyotlar veya kısa devreye düşmüş seramik kondansatörler).
- Ampul yanmıyor/yanıp sönüyor ve "cik cik" devam ediyorsa: Arıza besleme (primer/sekonder diyot) tarafındadır.
B) Sekonder B+ (112V - 115V) Doğrultucu Diyodu ve Kondansatörü
Trafo (TR401) çıkışındaki B+ hattını besleyen diyot (örneğin
D408/D409) veya arkasındaki filtre kondansatörü (
47uF - 100uF / 160V) sızdırıyor veya kısa devre olabilir. Avo metreyle kart üzerinde diyot konumunda B+ hattını şaseye göre ölçün.
C) TDA4605 2 ve 3 Nolu Bacak Dirençleri (Feedback / Sensed)
TDA4605 şebeke voltajını ve sekonder yükünü 2 ve 3 nolu bacaklardan örnekler.
- R414 (680k) ve R413 (390k) haricinde, 2 nolu bacağa giden yüksek değerli dirençleri (varsa R411 / R412) ve 3 nolu bacağa bağlı elemanları havyayla birer bacağını sökerek ölçün. Yüksek dirençler kart üstünde sağlam görünse de voltaj altında değer büyütebilir.
3. Elemanların Sağlamlık Kontrolü (Hatalı Ölçümü Önleme)
BUZ90 (N-Kanal Power MOSFET) Ölçümü:
- Ölçü aletini Diyot Kademesine getirin.
- G (Gate) - D (Drain) - S (Source) bacakları arasında:
- Kırmızı prob S, Siyah prob D bacağındayken ekranda bir diyot değeri (yaklaşık 0.400V - 0.600V) okumalısınız (İç koruma diyodu).
- Probları ters çevirdiğinizde (Kırmızı D, Siyah S) OL (açık devre) okumalısınız.
- Gate bacağı ile Drain veya Source arasında hiçbir şekilde değer okunmamalıdır (Açık devre olmalıdır). En küçük bir değer/ötme varsa MOSFET bozuktur.
BU508DFI (Dahili Diyotlu ve Dirençli NPN Transistör) Ölçümü:
- Dikkat: BU508DFI "D" takılı olduğu için içinde dahili sönümleme diyodu ve Base-Emiter arasında yaklaşık 30-50 Ohm iç direnç vardır! Standard transistör gibi ölçülmez, bozuk sanılabilir:
- Base - Emiter arası: Her iki yönde de düşük direnç (diyot modunda yaklaşık 0.030V - 0.060V arası veya buzzer modunda kısa bir ötme/düşük ohm) okunması NORMALDİR (iç dirençten dolayı).
- Base - Collector arası: Normal bir diyot değeri okünür (~0.500V), ters yönde açık devre.
- Collector - Emitter arası: Kırmızı prob E, Siyah prob C'deyken dahili diyot değeri (~0.500V) okunur. Tersinde açık devre olmalıdır.
- Eğer C-E arası her iki yönde sıfır ohm ötüyorsa transistör patlamıştır.
TR401 (Besleme Trafosu / Chopper) Arızalı Olabilir mi?
Chopper trafolarının (TR401) kendisinin bozulma/yanma ihtimali
%1'den azdır. Trafo arızalarında genelde cıvıltı sesi hiç gelmez veya sigorta anında patlar. "Cik cik" sesi trafonun çalıştığını, ancak ikincil sargılardan birinde kısa devre olduğu için enerjiyi aktaramayıp çöktüğünü gösterir.
Ne Yapmalısınız? (Adım Adım Yol Haritası)
- BU508DFI'yi söküp lamba testini yapın. Bu test arızayı şak diye ikiye böler (Besleme mi, Satır taraması mı?).
- Sekonder çıkışındaki 115V (B+), 14V, 8V hatlarındaki diyotları ve filtre kondansatörlerini devreden ayırarak ölçün.
- TDA4605'in 6 nolu bacağına bağlı olan besleme diyodunu ve 47uF / 25V - 50V filtre kondansatörünü (Vcc kondansatörü) değiştirin.
