BC548 ile Röle Sürücü Devresi ve Röle Tıklamasını Önleme
Röle kullanılan elektronik devrelerde karşılaşılan sorunlardan biri, rölenin açılıp kapanırken art arda çekip bırakmasıdır. Bu durum özellikle ışık veya sıcaklık sensörü gibi giriş sinyalinin yavaş değiştiği uygulamalarda görülebilir. Rölenin sürekli anahtarlaması kontaklarda aşınmaya ve kıvılcım oluşmasına neden olabilir.Bu devrede BC548 NPN transistörü, röleyi kontrol etmek için anahtarlama elemanı olarak kullanılır. Eklenen kondansatörler, kısa süreli sinyal değişimlerinin röleyi hemen bırakmasına veya tekrar çekmesine karşı gecikme ve filtreleme etkisi oluşturur.
Devrenin Çalışma Prensibi
1. BC548 Transistör ile Röle Sürme
Röle bobini, pozitif besleme hattı ile BC548 transistörünün kolektörü arasına bağlanır. Giriş sinyali, 1 kΩ direnç üzerinden transistörün bazına uygulandığında transistör iletime geçer ve röle bobininden akım akar. Böylece röle çeker.2. Baz Devresindeki 470 µF Kondansatör
Transistörün baz devresine eklenen 470 µF elektrolitik kondansatör, giriş sinyalindeki kısa süreli değişimlerin etkisini azaltmaya yardımcı olur. Kondansatörün şarj ve deşarj süresi, devrede gecikme etkisi oluşturabilir.Bu sayede giriş sinyalinin kısa süreli kesilmesi durumunda rölenin hemen bırakması engellenebilir. Gecikmenin gerçek süresi, direnç değerlerine, transistörün çalışma koşullarına ve kondansatörün bağlantı biçimine bağlıdır.
3. Röle Bobinine Paralel Kondansatör
Röle bobinine paralel bağlanan ikinci 470 µF kondansatör, besleme gerilimindeki kısa süreli düşüşlerde bobin geriliminin daha yavaş değişmesine yardımcı olabilir. Ancak bu kondansatörün etkisi bobinin direncine, endüktansına ve besleme devresine bağlıdır.Kondansatörün kutupları doğru bağlanmalıdır. Gerilim değeri, devrenin besleme gerilimine uygun seçilmelidir.
4. 1N4007 Koruma Diyodu
Röle bobini, enerjisi kesildiğinde transistörü zorlayabilecek ters yönlü bir gerilim darbesi oluşturur. Bobine uygun yönde bağlanan 1N4007 diyot, bu geri elektromotor kuvvetini sınırlandırarak BC548 transistörünü korur.Diyot normal çalışma sırasında iletime geçmemeli; bobin enerjisi kesildiğinde oluşan ters gerilime karşı akım yolu sağlamalıdır.
5. LED Gösterge
Devredeki LED, rölenin etkin durumunu görsel olarak göstermek amacıyla kullanılır. LED'e seri uygun bir akım sınırlama direnci bağlanmalıdır.Kullanım Alanları
- Işık sensörü kontrollü röle devreleri
- Sıcaklık kontrol sistemleri
- Otomatik açma-kapama uygulamaları
- Giriş sinyalindeki kısa süreli değişimlerin azaltılması gereken röle devreleri
Önemli Not
Bu devre, rölenin gereksiz açılıp kapanmasını azaltmaya yönelik basit bir uygulamadır. Bazı durumlarda daha kararlı sonuç elde etmek için histerezisli karşılaştırıcı (Schmitt trigger), uygun bir zamanlama devresi veya yazılımsal filtreleme gerekebilir.Montaj öncesinde BC548 transistörünün bacak dizilimini, röle bobini gerilimini, diyot yönünü ve elektrolitik kondansatörlerin polaritesini devre şemasından kontrol edin.
Son düzenleme:
