[Uygulama] Isıya Duyarlı Otomatik Fan Kontrol Devresi (Gürültüsüz Çalışma)

[uydudoktoru]

Merhaba arkadaşlar, teknik arşivimize özellikle amfi ve güç kaynağı projelerinizde hayat kurtaracak bir yardımcı devre ekledik.

Bu devre sayesinde fanınız sadece soğutucu ısındığında çalışacak, cihaz boştayken gereksiz gürültü yapmayacaktır.

Montaj İpuçları:

1. NTC Konumu: NTC sensörünü, soğutucunun (Heatsink) en çok ısınan noktasına, termal macun kullanarak monte edin.
2. Transistör Seçimi: Eğer birden fazla fan kontrol edecekseniz, çıkış transistörünü (Örn: BD139) küçük bir soğutucuya bağlamayı unutmayın.
3. Test: Devreyi kurduktan sonra bir havya veya çakmağı NTC'ye yaklaştırarak (doğrudan değdirmeden) fanın tepkisini test edebilirsiniz.

Isıya Duyarlı Otomatik Fan Kontrol Devresi​

Bu devre, ortam sıcaklığına göre fanın hızını ayarlar veya belirli bir eşikten sonra fanı çalıştırarak hem enerji tasarrufu sağlar hem de fan gürültüsünü minimuma indirir.

1. Temel Bileşen: NTC (Negatif Sıcaklık Katsayılı Direnç)Devrenin beyni NTC'dir. Sıcaklık arttıkça NTC'nin direnci düşer, bu da transistörün (genellikle BD139 veya TIP122) iletime geçmesini sağlayarak fanı döndürür.

2. Teknik Kurulum ve Püf Noktaları:

• Hassasiyet Ayarı: Devreye eklenen bir trimpot (potansiyometre), fanın hangi sıcaklık derecesinde dönmeye başlayacağını belirlemenizi sağlar. Yaz aylarında bu ayarı biraz daha erkene çekmek faydalı olur.
• Gürültü Filtreleme: Fan motorları fırçalı yapıda oldukları için devreye elektriksel gürültü verebilir. Fan bacaklarına paralel bir 100nF seramik kondansatör takmak, bu gürültünün amfi veya regülatör devresine sızmasını engeller.
• Histerezis (Kararlılık): Fanın tam sınır sıcaklığında sürekli açılıp kapanarak (tık tık sesi) rahatsızlık vermemesi için devre şemasındaki geri besleme dirençleri kritik rol oynar.

Şema ve malzeme listesi aşağıdadır. Cihazlarınızın ömrünü uzatacak bu devreyi mutlaka arşivinize ekleyin!

-1 adet 10 k potansiyometre
-10k 4.7k 2.2k 1k direnç - birer tane
-1 adet delikli plaket
- 1 adet bc557
-1 adet bc 337
-1 adet bilgisayar fanı (bilgisayarcılardan yada eski pc kasanızdan sökebilirsiniz. Bir ucu artı diğer ucu eksidir.kırmızı uc artı siyah uç nötrdür.)
-1 adet ntc (ısıya duyarlı direnç.)

 

[uydudoktoru]

OP AMPLI SICAKLIK ANAHTARI FAN KONTROL

Soğutucu üzerinde ki sıcaklığa göre fan çalıştırmak için kullandığım bir devre hazır test etmişken paylaşmak istedim devre LM358 op amp üzrine kurulu entegre çıkışında N kanal mosfet ( IRF540, 50N06 ya da IRFZ44) kullanılıyor 10k NTC ile sıcaklığa göre çıkış veriyor çalışma eşiğini devre üzerinde ki 25k trimpot ile ayarlayabilirsiniz devre belirlenen ısıda fanı tam güç çalıştırır ısıs düştüğünde ise durdurur.

 

[Ömer ÇAkmak]

Hocam ilk paylaştiğiniz devre ile bunun arasındaki fark nedir.?

ikinci devrenın elemanları yazmamıssınız ?

 

[guclusat]

ikinci devrede opamp kullanılmış olup 741 kullanabilirsiniz.
Birinci devre transistör ile çalışır ikinci devre entegre ile çalıştığından daha kararlı çalışır.

 

[guclusat]

12V termal röle

Bir düzenleyici olarak, açık durumda (bir akülü aletin düzenleyicisinde ve DC-DC dönüştürücülerinde yoğun olarak kullanılan) çok düşük (0,1 Ohm'dan az) kanal direncine sahip bir transistör kullanılır. Bu nedenle, açıldığında, neredeyse tüm besleme gerilimi, ihtiyacımız olan şey olan fana uygulanır.

Dirençli bölücünün kontrol voltajı geçide verilir. Termistör R1 negatif sıcaklık katsayısına sahip olmalıdır. Kırpma direnci R2, transistörün kesme voltajına (birkaç volt) eşit olarak devrenin tepki eşiğini ayarlar.

Yüksek (birkaç A / B) transistör dikliği nedeniyle, fan kontrolü yumuşak değil, röleye daha yakın. Her ne kadar fanın başlangıcı ve durması, transistörün son eğiminden dolayı düzgündür (birkaç saniye içinde). Uygulamada, bu herhangi bir sorun yaratmaz. Aşırı ısınma sırasında fanın hızlı bir şekilde yavaşça hareket etmesi tam hıza çıkar ve radyatörü soğutmak da yumuşak bir şekilde durur.

Dizayn: termistörün R1, termistörün sahte ısınmasını transistör mahfazasından dışarıda bırakmak için VT1'in yakınında olmamalıdır. Hayır, temel olarak VT1 soğuktur çünkü ya tamamen açık (ve bu nedenle üzerinde neredeyse hiç voltaj düşmesi yok) ya da tamamen kapalı (ve daha sonra akım yok). Ancak önceden ısıtılmış R1 soğuduğunda ve VT1 kapısındaki voltaj açılış eşiğine yaklaştığında, VT1 kanalı üzerinde birkaç volt düşebilir. Bunu 0,15 A ile çarparak (bilgisayar fanının ortalama akımı), VT1'de kapanma eşiğinde yaklaşık 1 watt ısı elde ediyoruz. Ve eğer R1’i VT1’in yanına koyarsanız, fan bir kez ısıtmadan açıldığında, hiç durmayabilir: kapanma eşiğinde, termistör, devreyi yarı açık durumda tutmak için yeterli sayıda transistör tarafından ısıtılır:

R1'i en sıcak soğutucuya yerleştirmek en uygun yöntemdir. Güç kaynağı için bu, çıkış diyotlarının bir radyatörüdür, güç amplifikatörü için çıkış transistörlerinin bir radyatörüdür. Çok iyi termal temas gerekli değildir, yanmış bir ısıyla büzüşebilir tüp içinde gizlenmiş R1 var ve bu şekilde radyatöre bir kelepçe ile bastırılır.

Devrenin kurulumu en basittir: eşik sıcaklıkta, R2 döndürülerek, fan başlangıç sınırına ulaşılır.

Termistör R1, 10 kOhm ve üzeri herhangi bir değerde olabilir (daha az istenmez, aksi takdirde içinden akan doğru akım ile ısıtılır). Buna göre, R2 değeri, eşik sıcaklıktaki VT1 kapısında yaklaşık 3 ... 5 V olacak şekilde değiştirilmelidir (kullandığınız transistörün geçiş karakteristiğine bakın).

Diyagramda belirtilen VT1 tipi de bir dogma değildir. 20 V'un üzerinde bir boşaltma voltajı ve açık durumda bir kanal direnci olan herhangi bir alan etkili transistör uygundur.

Besleme gerilimi stabil değilse, o zaman devrenin eşiği yüzer, ki bu kötüdür. Çözüm: R1 üst terminalini dengesiz bir kaynaktan ayırın ve 5 V'nin üzerindeki herhangi bir sabit voltajı verin (buna göre R2 değiştirin). Veya, stabilize kaynak yoksa, dengesiz genel güç kaynağı ile üst terminal R1 arasında üç pimli bir stabilizatör (örneğin, 78L08) açarak yapın.

RA Başvurusu
RA'da, stabilize bir + 12V voltaj (örneğin, dahili stabilizatörden 7812) güç rölelerine ve otomasyona sahip olmak uygundur. Bu durumda, güçlendirici amplifikatörün lambalarını üfleyen fanları kontrol etmek için yukarıdaki şemayı kullanmak mantıklıdır.

Ancak, bir sorun ortaya çıkar. Yüksek güçlü lambaların çoğu, alma modunda bile küçük bir sabit üfleme gerektirir (örneğin, GI7B'de katod kapağı, yalnızca üfleme olmadan yalnızca parlamadan lehimlenir). Ve yukarıdaki şema, sıcaklık normal olduğunda fanı tamamen durdurur.

Aşağıda hem normal sıcaklıktaki minimum hızı hem de hızın artmaya başladığı sıcaklığı ayrı ayrı ve bağımsız olarak ayarlamanıza izin veren bir şema bulunmaktadır.

Orijinalinden sadece bir R5, R6 devresi (transistördeki maksimum voltajı, yani minimum fan hızını ayarlar), diyot devresini VEYA VD1, VD2'deki (herhangi bir silikon diyot, örneğin KD522A), R4 ilavesiyle ayırır.

Devrenin çalışması çok basittir. R1 soğukken, R2'deki voltaj transistörün kesme voltajından daha düşüktür (daha kesin olarak, diyot üzerindeki kesme + doğrudan düşme).

Ve bölücü R5, R6, fan üzerindeki gerekli minimum voltajda (yani drenaj VT1'deki maksimum voltaj), kesme voltajı VT1 katod R4'te elde edilecek şekilde kurulur. Başka bir deyişle, fanlar için gereken minimum değeri elde etmek için güç kaynağından çıkarılması gereken voltaj için VT1, R5, R6, VD2'den kontrollü bir zener diyodu yapılır.

Rezistör R6 ile ayarlama yaparken, minimum fan hızı soğuk devrede ayarlanır. Bir direnç R2 - fanın daha yüksek hızlara gittiği sıcaklık.

Daha fazla sayıda engelleme kondansatörü anlaşılabilir bir durumdur - RA'daki RF alıcıları büyüktür. Kondansatörlerin konuşması. Çoğu bilgisayar fanı orijinal formunda RA için çok az kullanılır. Yüksek frekanslı parazitlerden dolayı dururlar ve iletim sırasında lamba hava akımı olmadan tamamen kalır. Bunu önlemek için, doğrudan fan paneline lehimlenmiş 1 1F SMD seramik kondansatör yardımcı olacaktır (koruyucu etiketi kaldırmanız gerekecektir).

Ünitenin tasarımı basittir. Termistör R1 (veya lamba sayısına göre paralel olarak bağlanmış birkaç tane) kanalın içine boşaltılmış hava akışında monte edilir. Hemen terminallerine bir blok C4 takılıdır.

Fanlar ayrıca lambaların üzerindeki kanallardadır. Üfleç kontrol ünitesine sadece iki kablo gider: C2'ye ve boşaltma VT1'e. Düzeneğin kendisi küçük bir tahta üzerine monte edilmiştir. Şasi üzerine monte edilmiş conta içerisinden VT1. Vantilatör sayısına ve üzerindeki minimum gerilime bağlı olarak VT1'de birkaç watt'a kadar enerji dağıtılabilir.

 

[Ömer ÇAkmak]

Hocam.bu Son paylaştığınız biraz farklı bir devre sanırım .
Ben ikinci devreyi yapmak istiyorum.

Malzemeler bunlar dogrumudur

1 adet ntc10k
3 adet 10kohm direnç
1 adet lm358opm
25k trimpot
1 adet bunlardan biri IRF540, 50N06 ya da IRFZ44)

 

[Ömer ÇAkmak]

30v 5 a standart Labaratuar güç kaynağındaki transistorlerdeki soğutun fan otomatik çalışıyor ve cok ses yapıyor
Ntc10k yi bu transistorlerin üzerine yapıştırıp devreyi yapmak istiyorum ..