arkadaşlar acer al-1715 mönitör var elimde power ünitesinde köprü diot -diren -diot 5053
trasistörler hepsi arızalanmış degiştirildi. degiştirldikten sonra powera enerji verildiginde diotları tekrar patlıyor bir türlü arızanın ne oldugunu çözemedim yardımcı olurmusun teşekkürler şimdiden
Geçmiş olsun usta, SMPS (anahtarlamalı güç kaynağı) tamirinde en sinir bozucu durumlardan biridir bu. Parçaları değiştirip tam "bitti" derken fişe takınca "güm" diye başa dönmek, primer tarafta gözden kaçan
zincirleme bir arıza olduğunu gösterir.
Acer AL-1715 monitörlerin besleme kartlarında (genellikle BenQ veya Li-Shin şasiler bulunur) bu durum çok klasiktir. Arızanın kökünü bulmak ve sürekli malzeme yakmamak için izlemen gereken stratejiyi aşağıda adım adım çıkardım.
İlk Kural: Seri Lamba Küveti Kullan!
Arızayı çözene kadar kartı kesinlikle doğrudan $220\text{V}$ şebekeye bağlama. Masana hemen bir
Seri Lamba Devresi kur.
Şebeke giriş hattının bir fazına seri olarak
60W - 100W arası klasik akkor flamanlı bir ampul bağla.
- Eğer kartta hala bir kısa devre varsa, yeni taktığın parçalar patlamaz; akımı ampul göğüsler ve tam parlaklıkta yanar.
- Kısa devre bittiğinde ampul anlık parlar ve söner (veya çok hafif kızarır). Bu aşamaya gelmeden kartı doğrudan prize takma.
Parçaların Tekrar Patlama Nedenleri (Kronik Şüpheliler)
Köprü diyot ve anahtarlama transistörünün (bahsettiğin 5053 muhtemelen bir MOSFET veya PWM entegresiyle entea genellikle şu 4 sebep yatar:
1. PWM Kontrol Entegresi Arızalı (En Yüksek İhtimal)
Ana MOSFET veya transistör ilk patladığında, yüksek gerilim $G$ (Gate) veya $B$ (Base) bacağından geri basarak
PWM kontrol entegresini (Örn: UC3842, SG6841, DAP02 vb.) anında kavurur.
- Sorun: Sen sadece transistörü değiştirip enerji verdiğinde, arızalı olan PWM entegresi transistörün kapısını (gate) sürekli açık (iletimde) tutar. Transistör saniyeler içinde kısa devreye düşer ve koruyucu dirençle birlikte köprü diyotları da peşinden sürükleyip patlatır.
- Çözüm: Transistörle birlikte o hattı süren PWM kontrol entegresini de mutlaka değiştirmelisin.
2. Gate (Kapı) Dirençleri ve Diyotları Uçmuş
Transistörün tetikleme bacağına bağlı olan düşük değerli dirençler (genelde 10 Ohm ile 47 Ohm arası) ve buna paralel bağlı hızlı SMD diyotlar vardır. Transistör patlarken bu dirençleri açık devre yapar veya değerini bozar. Direnç bozulunca transistör doğru frekansta anahtarlama yapamaz, sürekli açık kalarak kısa devreye düşer.
3. Snubber (Sönümleme) Devresi Kaçağı
Flyback trafosunun primer sargısına paralel bağlı olan yüksek voltajlı bir polyester kondansatör ve ona seri bağlı hızlı bir diyot (Örn: UF4007) bulunur. Bu kondansatör veya diyot kısa devre olduysa ya da sızıntı yapıyorsa, yeni taktığın transistör saniyesinde yanar.
4. Ana Filtre Kondansatörü
Girişteki 400V'luk büyük elektrolitik kondansatör içten kısa devre olmuş veya kapasitesini tamamen yitirmiş olabilir. Kondansatör kısa devre ise köprü diyot doğrudan patlar.
İzlemen Gereken Güvenli Yol Haritası
- Patlayan köprü diyotları ve transistörü tekrar sök.
- Kartı seri lamba üzerinden prize tak (Transistör sökülüyken).
- Büyük $400\text{V}$'luk kondansatörün ayaklarında yaklaşık $310\text{V} - 320\text{V}$ DC görmen gerekiyor. Eğer seri lamba yanmıyor ve bu voltajı stabil görüyorsan, köprü diyot katın artık sağlam demektir.
- Cihazın fişini çek, büyük kondansatörü bir direnç vasıtasıyla deşarj et.
- Sökük olan transistörün karttaki Gate (Tetikleme) hattını takip et ve bağlı olduğu PWM entegresini, çevresindeki minik SMD diyot ve dirençleri tek tek ölç, arızalıları yenile.
- Her şeyin sapa sağlam olduğundan emin olduktan sonra yeni transistörü monte et ve kartı yine seri lamba ile test et.
