N-Kanal ve P-Kanal MOSFET Test Cihazı – Çift 555 Entegreli Devre
Herkese selamlar dostlar,Elektronik tamiratlarında veya hurda elektronik kartlardan sökülen yarı iletkenlerin sağlamlığını kontrol etmek bazen zaman alabilir. Özellikle N-kanal ve P-kanal MOSFET'lerin arızalı olup olmadığını belirlemek için multimetreyle yapılan ölçümler her zaman yeterli olmayabilir.
Bu yazıda, iki adet 555 zamanlayıcı entegresi (IC-1 ve IC-2) kullanılarak hazırlanan, MOSFET'lerin temel çalışma durumunu kontrol etmeye ve kanal tipini belirlemeye yardımcı olan bir test cihazını inceliyoruz.
Devrenin temel özellikleri
- Besleme gerilimi: 9 V pil.
- Entegreler: İki adet 555 zamanlayıcı entegresi.
- Gerilim regülasyonu: Devrede bulunan 5 V regülatör.
- Güç göstergesi: Yeşil LED-3.
- Test göstergeleri: LED-1 ve LED-2.
- Test edilebilen elemanlar: Uygun bağlantı ve çalışma koşulları sağlandığında N-kanal ve P-kanal MOSFET'ler.
MOSFET Test Cihazı Nasıl Kullanılır?
MOSFET, test cihazındaki bağlantı noktalarına doğru şekilde bağlandıktan sonra güç anahtarı açılır. Dört konumlu seçici anahtar kullanılarak MOSFET'in bacakları arasındaki kısa devre durumu ve N-kanal veya P-kanal yapısı kontrol edilebilir.1. Konum: Gate – Source Kısa Devre Testi
Bu konumda MOSFET'in Gate (G) ve Source (S) uçları kontrol edilir. IC-1 ve IC-2 olarak belirtilen 555 zamanlayıcı entegreleri çıkışlarını değiştirirken LED devresinin çalışma durumu gözlemlenir.- LED-1 ve LED-2 yanıp sönüyorsa: Gate ile Source arasında kısa devre olabileceğini gösterir.
- LED'ler yanmıyorsa: Bu iki uç arasında belirgin bir kısa devre tespit edilmemiştir.
2. Konum: Gate – Drain Kısa Devre Testi
Seçici anahtar ikinci konuma getirilir. Bu konumda test bağlantıları Gate (G) ve Drain (D) uçları arasındaki kısa devreyi kontrol edecek şekilde değiştirilir.- LED'ler yanıp sönüyorsa: Gate ile Drain arasında kısa devre olabileceği düşünülür.
- LED'ler yanmıyorsa: Bu iki uç arasında belirgin bir kısa devre tespit edilmemiştir.
3. Konum: Gate Ucuna Pozitif Gerilim Uygulama
Üçüncü konumda Gate ucuna pozitif yönde bir kontrol gerilimi uygulanır. Drain ve Source uçları LED devresine bağlanır.- N-kanal MOSFET: LED-1 ve LED-2 yanıp söner.
- P-kanal MOSFET: Yalnızca LED-2 yanıp söner.
4. Konum: Gate Ucuna Negatif Gerilim Uygulama
Dördüncü konumda Gate ucuna negatif yönde kontrol gerilimi uygulanır. Drain ve Source uçları yine LED devresi üzerinden kontrol edilir.- N-kanal MOSFET: Yalnızca LED-1 yanıp söner.
- P-kanal MOSFET: LED-1 ve LED-2 yanıp söner.
Drain – Source Kısa Devresi Nasıl Anlaşılır?
Test açıklamasına göre üçüncü ve dördüncü konumların her ikisinde de LED-1 ve LED-2 birlikte yanıp sönüyorsa Drain (D) ile Source (S) arasında kısa devre olasılığı vardır. Bu durum hem N-kanal hem de P-kanal MOSFET'lerde görülebilir.Önemli: LED davranışları, devrenin şemasına ve kullanılan bağlantılara bağlıdır. Bu nedenle sonuçlar kesin arıza teşhisi olarak değerlendirilmemelidir. MOSFET'in bacak dizilimini veri sayfasından kontrol edin ve ölçüm öncesinde Gate üzerindeki yükü boşaltın.
Parça Listesi
| Adet | Parça |
|---|---|
| 2 | 555 zamanlayıcı entegresi veya 1 adet 556 çift zamanlayıcı entegresi |
| 1 | 470 kΩ, 1/4 W direnç |
| 1 | 10 kΩ, 1/4 W direnç |
| 1 | 4,7 kΩ, 1/4 W direnç |
| 1 | 1000 nF (1 µF), 20 V kondansatör |
| 3 | 330 Ω, 1/2 W direnç |
| 2 | 1N34 genel amaçlı diyot veya uygun eşdeğeri |
| 2 | Kırmızı LED |
| 1 | Yeşil LED |
| 3 | LED montaj soketi |
| 1 | 4 konumlu, 3 kutuplu seçici anahtar |
| 1 | Seçici anahtar düğmesi |
| 1 | SPST açma-kapama anahtarı |
| 1 | 7805, 5 V regülatör veya eşdeğeri |
| 1 | 9 V pil |
| 1 | 9 V pil klipsi |
| 1 | 9 V pil bağlantı noktası |
| 3 | Test bağlantıları için bağlantı noktası |
| 1 | Küçük cihaz kutusu |
Test Sırasında Dikkat Edilmesi Gerekenler
- MOSFET'in Gate, Drain ve Source bacaklarını veri sayfasından doğrulayın. Bacak sıralaması tüm modellerde aynı değildir.
- Ölçümden önce MOSFET'in Gate ucundaki yükü boşaltın.
- Bu cihaz temel kısa devre ve çalışma kontrolü için tasarlanmıştır; MOSFET'in maksimum akımını, açık durum direncini (RDS(on)) veya yüksek gerilim dayanımını doğrulamaz.
- Güç devrelerinde kullanılacak MOSFET'leri yalnızca bu test cihazının sonucuna bakarak sağlam kabul etmeyin.
- IGBT'ler için aynı test yönteminin geçerli olduğu varsayılmamalıdır.
Önemli teknik uyarılar
- Test öncesinde MOSFET'in gate ucundaki statik elektrik yükü uygun şekilde boşaltılmalıdır.
- MOSFET'in bacak dizilimi mutlaka veri sayfasından kontrol edilmelidir.
- LED göstergeleri tek başına kesin arıza teşhisi sağlamaz.
- Drain-source kısa devresi şüphesinde multimetreyle ek kontrol yapılmalıdır.
- Bu devre, MOSFET'in iletim direncini, maksimum akım kapasitesini veya yüksek gerilim altındaki çalışma performansını ölçmez.
- IGBT'ler için aynı test sonuçlarının geçerli olduğu varsayılmamalıdır.
Sonuç
Çift 555 entegreli bu MOSFET test cihazı, elektronik atölyelerinde N-kanal ve P-kanal MOSFET'lerin temel durumunu hızlıca kontrol etmek için değerlendirilebilir. LED göstergeleri sayesinde farklı test koşullarına verilen tepkiler kolayca gözlemlenebilir.Bununla birlikte, kesin sağlamlık değerlendirmesi için multimetreyle yapılan ek ölçümler ve gerektiğinde kontrollü yük altında test uygulanması önerilir.
Herkese iyi çalışmalar dilerim!