Kristal Kontrollü Osilatör Devreleri
Kristal kontrollü osilatörler, kristalin yüksek frekans kararlılığından yararlanarak belirli bir frekansta osilasyon üretmek için kullanılır.
Bu konuda
CMOS ve TTL entegrelerle hazırlanmış üç farklı kristal kontrollü osilatör devresi bulunmaktadır. Devrelerde 1 MHz ile 10 MHz arasındaki kristaller test edilmiştir.
CMOS Kristal Kontrollü Osilatör
İlk devre CMOS lojik entegre kullanılarak hazırlanmıştır.
Devrede:
- CD4011 veya CD4093 NAND kapılı CMOS entegre kullanılabilir.
- Kristal frekansını ayarlamak amacıyla 10–40 pF veya 10–60 pF trimmer kullanılabilir.
- Dirençlerin tamamı 1/4 W olarak belirtilmiştir.
- Test edilen kristallerin frekans aralığı 1 MHz–10 MHz arasındadır.
CMOS entegrelerde 10 MHz civarı çalışma frekansı önemli olduğundan, bu değer üst sınır olarak özellikle belirtilmiştir.
TTL Kristal Kontrollü Osilatör
İkinci devrede TTL ailesinden
SN7400 NAND kapılı lojik entegre kullanılmıştır.
Bu devrede de
1 MHz ile 10 MHz arasındaki kristaller test edilmiştir.
Örnek uygulamada
10 MHz kristal kullanılmıştır.
C1 ise besleme ve devre içerisindeki sinyal koşullarına göre kullanılan filtre kondansatörüdür.
Kristal Frekans Aralığı
Devrelerin testinde kullanılan kristaller:
| Özellik | Değer |
|---|
| Minimum kristal frekansı | 1 MHz |
| Maksimum test frekansı | 10 MHz |
| CMOS entegre | CD4011 / CD4093 |
| TTL entegre | SN7400 |
| Ayar elemanı | 10–40 pF veya 10–60 pF trimmer |
| Direnç gücü | 1/4 W |
Kristal Kontrollü Osilatörlerin Kullanım Alanları
Kristal kontrollü osilatörler;
- Frekans üretimi
- Kristal testleri
- RF devreleri
- Saat sinyali üretimi
- Alıcı ve verici devreleri
- Frekans referansı
- Elektronik deneyler
gibi uygulamalarda kullanılabilir.
Kristalin osilatör frekansını belirlemesi sayesinde RC tipi osilatörlere göre daha kararlı bir frekans kaynağı elde edilebilir.
CMOS ve TTL Karşılaştırması
| Özellik | CMOS | TTL |
|---|
| Kullanılan entegre | CD4011 / CD4093 | SN7400 |
| Mantık ailesi | CMOS | TTL |
| Kristal test aralığı | 1–10 MHz | 1–10 MHz |
| Ayarlanabilirlik | Trimmer ile | Devre yapısına bağlı |
| Kullanım | Düşük güç ve deneysel devreler | TTL lojik sistemler |
Bu devreler, özellikle farklı kristallerin osilatör içerisinde denenmesi ve frekanslarının kontrol edilmesi için pratik bir başlangıç devresi olarak değerlendirilebilir.
